Мокотовське поле — історичний аеропорт, великий парк та українські вишиванки

Якщо живете у польській столиці або це місто Вам цікаве, Ви обов’язково повинні звернути на Мокотовське поле — величезний парк розташований недалеко центру міста. Це місце не так відоме українцям, як Королівський замок, Старе Місто, вулиця Маршалковська чи парк Королівські Лазеньки – тим більше варто присвятити йому кілька слів.




Мокотовське поле розташоване 2 км на південь від Центрального залізничного вокзалу та Палацу культури. Тобто з самого центру столиці туди дістанемось пішки за 20-30 хвилин. Тут знаходиться також станція метро Pole Mokotowskie. Парк має площу аж 73 гектари і є одним із найбільших парків у Польщі. Велика зелена площа та сусідство варшавського “City” дає підстави називати це місце “варшавським Central Park-ом”, через аналогію до його американського взірця.

Мокотовське поле було в XIX сторіччі військовим комплексом. Пізніше, на початку ХХ сторіччя, тут заснували перший на польських землях аеропорт. Саме цей факт дуже важливий — тут (а також на краківському історичному аеропорту Раковіце-Чижини) творилася європейська авіація. Сьогодні на цей факт звертають увагу активісти, котрі хочуть пригадати та популяризувати у Польщі та за кордоном історію авіації. З цією метою була створена група на Фейсбуці “Pole Mokotowskie – sympatycy dawnego lotniska”, до якої сердечно запрошуємо.

Мокотовське поле відоме також українській спільноті у Варшаві. Тут проводилися “паради вишиванок” та українські пікніки. У цих веселих подіях брали участь сотні людей — українських та польських мешканців столиці.

Парк Мокотовське поле — це також культове місце зустрічей варшавської спільноти ролеристів. Умови для катання на роликах тут чудові, є тут ціла мережа асфальтових стежок, а атмосфера великого парку сприяє активності на роликах та скейтборді, а також інтеграції скейт-спільноти.

Якщо ви є на Фейсбуці — щиро запрошуємо до групи “Pole Mokotowskie – sympatycy dawnego lotniska”. Постараємось публікувати там час від часу також матеріали українською мовою. Група доступна за посиланням:

https://www.facebook.com/groups/polemokotowskie/




Малопольське воєводство запустило транскордонні автобуси, які з’єднали польські і словацькі Татри

Тринадцять років з моменту вступу до Шенгену – саме стільки мешканці та туристи, які відпочивають у Татрах, чекали на транскордонний автобус, який з’єднав польську та словацьку частину гір. Донедавна між Закопаним та словацькими Західними Татрами неможливо було дістатись громадським транспортом — жоден автобус не їздив. Транскордонний громадський транспорт запустило в листопаді 2019 року управління Малопольського воєводства. Це перший випадок у Польщі, коли регіональне самоврядування відкрило некомерційне автобусне сполучення, яке перетинає державний кордон. Автобус курсує за маршрутом Татранська Буковіна — Закопане — Західні Татри — Нижній Кубін і він фінансований польськими платниками податків, завдяки чому ціна квитків дуже сприятлива.
Нагадаймо: Татри — це найвищий гірський масив Карпат. Близько 75% Татрів розташовані на території Словаччині, там знаходяться також найвищі точки Татрів, в тому числі гора Герлах (2655 метрів), а також популярні курорти. У словацьких Високих Татрах це зокрема: Старий Смоковець, Татранська Ломниця та Штрбське Плесо, натомість популярні курорти у словацьких Західних Татрах, це — Оравіце, Зуберець, Рогаче. Саме до цих західнотатранських словацьких курортів можна тепер зручно і дешево доїхати з Закопаного автобусом, який відкрила регіональна влада Малопольського воєводства.

Ціна квитка залежна від відстані, його можна купити безпосередньо у водія. Вона становить від 80 євроцентів до 4,60 євро. Можна платити у євро або у злотих. Автобус курсує щодня, можна ним подорожувати також всередині даної країни, між сусідніми селами – він функіонує як місцевий громадський транспорт, причому уможливлює також подорож до сусідньої країни. Розклад та ціни доступні на сайті www.eurolinia.pl (польська мова) та www.eurolinka.sk (словацька мова).

З думкою про українських туристів, створено також україномовну групу на Фейсбуці  “Польські та словацькі Татри”, яка доступна за посиланням: www.facebook.com/groups/tatryUA

Розклад руху створений таким чином, щоб він був зручний для туристів, які перебувають у польській або словацькій частині Татрів і хочуть поїхати на одноденну екскурсію на інший бік кордону (виїхати зранку, повернутись після обіду або ввечері). Це особливо важливе для любителів гірських походів у районі Хохоловської долини у польських Західних Татрах. Після входу на вершину, туристи нарешті зможуть зійти на другий бік кордону та повернутись ввечері автобусом до Закопаного. Звісно, те ж саме можна сказати про екскурсії зі Словаччини до Польщі і повернення автобусом увечері на словацький бік.

Завд’яки автобусу, туристи які перебувають у польських Татрах зможуть відвідати словацькі аквапарки, Брестову печеру, роликові траси (Оравіце), а також середньовічні Оравські замки. Натомість особи, котрі перебувають у словацьких Західних Татрах зможуть відвідати дуже цікавий курорт Закопане, де можна пересісти на автобус або потяг до Кракова.

Автобус було відкрито на прохання активістів польсько-словацької ініціативи “Польща-Словаччина-автобуси”, яку заснував автор цієї статті. На нашу думку, щоб говорити про справжню євроінтеграцію у цій частині континенту, недостатньо ліквідувати паспортну перевірку на кордоні, потрібно також створити єдину польсько-словацьку систему громадського транспорту для цілого Татранського регіону. За цим має піти більша інтеграція звичайних мешканців, котрі завдяки автобусам будуть частіше відвідувати сусідів, з часом обиратимуть працевлаштування або навчання за близьким кордоном. Наразі це перше транскордонне сполучення, однак не виключено, що з’являться наступні. Як це все впливе на польсько-словацьку євроінтеграцію, покаже час, однак чиновники є налаштовані дуже оптимістично.

Якуб Логінов

Розклад руху та ціни квитків:  www.eurolinia.pl

Група на FB:  www.facebook.com/groups/tatryUA




Wakacyjne weekendowe pociągi Muszyna – Poprad znów kursują! Propozycje wycieczek z transgranicznym pociągiem

W 2019 roku na tory po raz pierwszy od 9 lat wróciły transgraniczne pociągi Muszyna – Poprad. To efekt starań społeczników z obu krajów, którzy zabiegali o reaktywację polsko-słowackich połączeń. Ubiegłoroczne połączenia miały charakter pilotażowy i zakończyły się ogromnym sukcesem frekwencyjnym – skala popularności pociągów przerosła wszelkie oczekiwania. Dzięki temu pociągi wróciły na tory również tego lata – w sezonie 2020 kursują od 27 czerwca do 29 sierpnia.

Czytaj dalej Wakacyjne weekendowe pociągi Muszyna – Poprad znów kursują! Propozycje wycieczek z transgranicznym pociągiem

Granica otwarta, rusza autobus transgraniczny łączący polskie i słowackie Tatry. Jak zaplanować wycieczkę i jakie miejsca odwiedzić?

Autobusy transgraniczne wróciły na swoją trasę! Od środy 24 czerwca stało się w końcu to, na co czekaliśmy od dawna – po wielu latach starań można w końcu pojechać samorządowym autobusem na słowacką stronę Tatr albo wyjść na grań tatrzańską, zejść na słowacką stronę i bezpiecznie wrócić wieczorem do domu. Podajcie dalej, bo to ważna informacja.

Czytaj dalej Granica otwarta, rusza autobus transgraniczny łączący polskie i słowackie Tatry. Jak zaplanować wycieczkę i jakie miejsca odwiedzić?

Ankieta dla krakowskich rolników i mieszkańców obrzeży Krakowa

Zachęcam do wypełnienia ankiety skierowanej do krakowskich rolników i mieszkańców obrzeży Krakowa oraz do udostępnienia linka do ankiety waszym sąsiadom i znajomym, których dotyczy ta tematyka.

W granicach administracyjnych Krakowa znajduje się sporo osiedli, które do dziś zachowały swój rolniczy charakter. Najwięcej jest ich na obrzeżach Nowej Huty: w Dzielnicy XVII Wzgórza Krzesławickie, XVIII Nowa Huta, ale grunty rolne znajdują się też w Łęgu, Podgórzu, Swoszowicach, w Dzielnicy VIII Dębniki, w Olszanicy, Mydlnikach, Toniach czy Witkowicach. W niektórych przypadkach działalność rolnicza jest już szczątkowa i wypierana przez zabudowę deweloperską, ale też są propozycje wykupu takich terenów i urządzenia na nich parku lub lasu miejskiego. W innych przypadkach uprawa ziemi wciąż jest źródłem utrzymania lub ważną działalnością dodatkową dla większości lub sporej części mieszkańców danego osiedla.

Autorem ankiety jest Jakub Łoginow – radny Dzielnicy XIV Czyżyny, w wyborach z 2018 roku kandydat do Rady Miasta z okręgu obejmującego Czyżyny, Mistrzejowice i Wzgórza Krzesławickie (954 głosy), obecnie doradca klubu radnych miejskich „Kraków dla Mieszkańców” Łukasza Gibały ds. m. in. osiedli peryferyjnych i autor projektów interpelacji. Celem ankiety jest poznanie waszych opinii, uwag, potrzeb i propozycji tak aby można było wykorzystać te informacje dla podejmowania interwencji i pomocy Mieszkańcom w ramach działalności klubu radnych i stowarzyszenia „Kraków dla Mieszkańców”.

Przejdź do ankiety

Projekt czyżyńskiej uchwały kierunkowej Rady Miasta Krakowa przyjęty przez Radę Dzielnicy XIV Czyżyny

Na sesji w dniu 11 kwietnia 2019 Rada Dzielnicy XIV Czyżyny jednogłośnie przyjęła uchwałę mojego autorstwa w sprawie wystąpienia z inicjatywą uchwałodawczą na Radzie Miasta Krakowa. Dziękuję wszystkim radnym oraz każdemu, kto miał swój wkład w ten projekt. Uchwała powinna trafić pod obrady Rady Miasta w okolicach czerwca 2019. Poniżej  – treść projektu.

 

PROJEKT UCHWAŁY RADY MIASTA KRAKOWA
Projektodawca: Rada Dzielnicy XIV Czyżyny

Referujący: Jakub Łoginow

W sprawie ustalenia kierunków działania dla Prezydenta Miasta Krakowa w zakresie przyspieszenia ochrony planistycznej Czyżyn, ochrony i wykupu terenów pasa startowego, utworzenia nowych terenów zielonych i odzyskania przestrzeni rekreacyjnej dla pieszych w Dzielnicy XIV Czyżyny

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 506 ) Rada Miasta Krakowa uchwala, co następuje:

§ 1.

Ustala się dla Prezydenta Miasta Krakowa kierunki działania na lata 2019 – 2023 polegające na podjęciu wszelkich możliwych, koniecznych, dopuszczalnych prawem działań mających na celu ochronę planistyczną Czyżyn, ze szczególnym uwzględnieniem terenów zielonych.

§ 2.

Przy podejmowaniu przedmiotowych działań wnioskuje się do Prezydenta Miasta Krakowa
o uwzględnienie następujących postulatów i zasad:

1. Przyspieszenia procedowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „CZYŻYNY – OS. DYWIZJONU 303 I 2 PUŁKU LOTNICZEGO” polegającego na wniesieniu pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu uchwały w sprawie uchwalenia w.w. planu do końca sierpnia 2019 roku.
Projekt planu powinien uwzględniać maksymalne zachowanie terenów zielonych i pasa startowego nawet jeśli miałoby się to wiązać z koniecznością wypłaty odszkodowań. Istotnym jest, aby projekt planu zapewniał zachowanie terenów zielonych pomiędzy Szkołą Podstawową nr 155 a pasem startowym, wraz z górką saneczkową.
2. Rozpoczęcia prac nad miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obejmującym obszar Dzielnicy XIV Czyżyny położony na zachód od ulicy Stella-Sawickiego najpóźniej do końca 2019 r., poprzedzonych konsultacjami społecznymi zorganizowanych we współpracy z Radą Dzielnicy XIV Czyżyny, poświęconych procesowi tworzenia planu. Założeniem tych spotkań jest zmiana dotychczasowej filozofii działania Wydziału Planowania Przestrzennego, które poddaje konsultacjom już wypracowany projekt planu. Proponuje się zmianę kolejności tak, aby urzędnicy spotkali się kilkukrotnie z mieszkańcami jeszcze przed przystąpieniem do prac planistycznych, aby poznać oczekiwania mieszkańców i na ich podstawie przyjąć założenia do sporządzanego planu.
3. Proponuje się, aby podstawą dla opracowania planu miejscowego były koncepcje zagospodarowania przestrzennego opracowane w Instytucie Architektury Krajobrazu Politechniki Krakowskiej, prezentowane publicznie i poddane publicznej dyskusji w latach 2018 – 2019 m.in. w ramach cyklu spotkań „Zaadoptuj Przestrzeń”. Powyższe założenie powinno zostać uwzględnione podczas organizacji spotkań konsultacyjnych, o których mowa w niniejszym paragrafie.

4. Opracowując założenia planów miejscowych, projektu nowego studium oraz inwestycji komunikacyjnych należy kierować się następującymi celami:
• Maksymalne zachowanie terenów zielonych, a gdy to możliwe – ich powiększenie.
• Uwzględnienie i priorytetowe potraktowanie dorobku, koncepcji i opinii prezentowanych
• w 2018 i 2019 roku podczas cyklu spotkań „Zaadoptuj Przestrzeń” z udziałem wybitnych autorytetów z zakresu gospodarki przestrzennej, architektury krajobrazu, historii lotnictwa i lokalnych społeczników.
• Dążenie do połączenia terenów zielonych dawnego lotniska, Parku Lotników, Parku Tysiąclecia, Nowego Parku w Czyżynach wraz z hangarem, Parku Skalskiego, terenów zieleni osiedlowej oraz terenów zielonych nad Wisłą, w tym także połączenia obu części pasa startowego, bezkolizyjnymi przestrzeniami pieszymi o nawierzchni odpowiedniej dla wszystkich grup pieszych (w tym wózki, rolki itp.) oraz rowerzystów. Efekt ten można uzyskać m. in. poprzez
– schowanie fragmentów dróg dla samochodów pod ziemię,
– utworzenie tzw. mostów krajobrazowych (mostów ekologicznych) – pokrytych roślinnością kładek dla pieszych, rowerzystów i zwierząt o szerokości ok. 50 m budowanych m. in. nad autostradami lub innymi barierami antropogenicznymi,
– likwidację płotów i ogrodzeń,
– wyznaczenie nowych ciągów pieszo-rowerowych wraz z roślinnością w miejscach, w których obecnie mieszkańcy muszą nadkładać drogi (np. okolice os. Eldorado i Muzeum Lotnictwa, połączenie os. Dywizjonu 303 z os. Avia, nowe przejście do Lasku Łęgowskiego).
• Szacunek dla walorów historycznych i kulturowych związanych z historią lotnictwa.
• Dążenie do utworzenia w tej części miasta największego w Małopolsce parku nawiązującego wielkością i funkcją do Parku Śląskiego w Chorzowie, skupiającego liczne instytucje kultury i obiekty sportowo-rekreacyjne (Tauron Arena, Muzeum Lotnictwa, Muzeum Inżynierii Miejskiej, Małopolskie Centrum Nauki, Park Wodny, Ogród Doświadczeń, skateparki, boiska, trasy biegowe i rolkarskie i in.).
• Ochrona i powiększenie zieleni osiedlowej, zwłaszcza na obszarze os. Dywizjonu 303 i 2. Pułku Lotniczego.
• Priorytet dla ruchu pieszego (w tym UTO – rolki, deskorolka, hulajnoga), rowerowego i komunikacji publicznej ze szczególnym uwzględnieniem transportu szynowego (kolej miejska Łęg – Olsza – Bronowice, tramwaj wzdłuż ul. Nowohuckiej i Stella-Sawickiego) nad rozwiązaniami służącymi zwiększeniu przepustowości głównych arterii samochodowych na terenie Dzielnicy. W szczególności, budowa nowych węzłów drogowych nie powinna opóźnić inwestycji w transport szynowy (kolej miejska, tramwaj) a także nie powinna pogorszyć sytuacji pieszych, rowerzystów i pasażerów komunikacji zbiorowej.
• Uwzględnienie Dzielnicy XIV Czyżyny w działaniach Krakowa związanych z realizacją uchwały NR XLIV/796/16 RADY MIASTA KRAKOWA z dnia 25 maja 2016 w sprawie zwiększania lesistości miasta z wyjściowych 4,4% w 2016 roku do docelowych 8% w 2040 roku. W szczególności należy dążyć do powstania nowych terenów leśnych i zadrzewień w miejscach wskazanych w projekcie Powiatowego Programu Zwiększania Lesistości Miasta Krakowa na lata 2018-2040 zlokalizowanych w rejonie ul. Niepołomskiej i Zajęczej oraz w sąsiedztwie Lasku Łęgowskiego (powiększenie lasu).
• W związku ze specyfiką Dzielnicy XIV Czyżyny i uwagami zgłaszanymi przez architektów krajobrazu oraz mieszkańców wnosi się o priorytetowe stosowanie na terenie dzielnicy zasady „piesi górą, samochody dołem” podczas projektowania nowych i przebudowy istniejących układów drogowych. Zasada ta ma polegać na dążeniu do schowania niektórych dróg i parkingów publicznych do tuneli w miejscach, gdzie jest to szczególnie istotne ze względu na oczekiwania społeczne i wskazania ekspertów w zakresie połączenia terenów zielonych w jeden spójny system.

• Wnioskuje się o stosowanie tej zasady w następujących przypadkach:
– połączenia obu części Parku Lotników (fragment al. Jana Pawła II w płytkim tunelu, a na górze przestrzeń parkowa),
– budowy Węzła Mistrzejowickiego (cel – połączenie Parku Tysiąclecia z terenami zieleni w Dzielnicy XIV Czyżyny),
– przebudowa ul. Stella-Sawickiego (cel – połączenie obu części pasa startowego oraz połączenie nowego parku w Czyżynach w rejonie zabytkowego hangaru z terenami zielonymi w rejonie Politechniki Krakowskiej i Muzeum Lotnictwa),
– poprowadzenie w tunelu nowej drogi prowadzącej do Małopolskiego Centrum Nauki oraz zlokalizowanie parkingu dla MCN pod ziemią),
W przypadku braku możliwości schowania fragmentów arterii drogowych do tuneli należy dążyć do połączenia terenów zielonych w jeden spójny system spacerowy i ekologiczny poprzez budowę tzw. mostów krajobrazowych. Pod tym pojęciem należy rozumieć szerokie (optymalnie – 50 m) kładki porośnięte częściowo roślinnością, umożliwiające komfortowe przemieszczanie się pieszych, rowerzystów, rolkarzy oraz osób niepełnosprawnych i o ograniczonych możliwościach ruchowych, a zarazem stanowiące korytarze ekologiczne dla licznie występujących w okolicy dzikich zwierząt.
• Wnosi się o opracowanie programu wykupu gruntów i odzyskiwania przestrzeni pieszej na lata 2020-2028, którego celem jest zrekompensowanie mieszkańcom przestrzeni zielonej utraconej wskutek zabudowy okolic Parku Lotników i terenów dawnego lotniska Rakowice – Czyżyny, w tym osiedla Avia.
• Wnioskuje się o podjęcie działań, które spowodowałyby przywrócenie mieszkańcom ok. 200 hektarów ogólnodostępnych miejskich terenów zielonych na terenie Dzielnicy w perspektywie do 2028 roku, co odpowiada powierzchni zabudowanej wskutek okrajania Parku Lotników wraz z jego otuliną i okolic pasa startowego po 1996 roku. Postawienie takiego celu optymalnego nie wyklucza możliwości realizacji Programu w mniejszym wymiarze, dążąc jednak do tego, by każdego roku wykupywać lub rekompensować w inny sposób nie mniej niż 10 ha gruntów.
• Do terenów zielonych w rozumieniu niniejszego paragrafu można zaliczyć również obszar dawnego pasa startowego po jego ewentualnym wykupieniu i przywróceniu mieszkańcom oraz ogólnodostępne tereny zielone należące do innych właścicieli (Województwo Małopolskie, uczelnie wyższe, spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe i in.) po zagwarantowaniu im trwale zielonego i ogólnodostępnego charakteru oraz przeprowadzeniu odpowiedniej rekultywacji i nasadzeń zieleni.
• Należy zadbać o to, aby realne działania powiększające powierzchnię terenów zielonych nie zostały zostawione na sam koniec realizacji Programu i aby w każdym roku następował wykup gruntów w związku z realizacją niniejszej Uchwały.
• Przedstawiając sprawozdania z realizacji niniejszej Uchwały, Prezydent Miasta Krakowa ze szczególną uwagą powinien uwzględnić w nim postępy w realizacji powyższych postulatów. W sprawozdaniach przedstawione zostaną ewentualne przeszkody w realizacji Programu celem ich przedyskutowania na komisjach Rady Miasta Krakowa oraz spotkaniach z udziałem członków Rady Dzielnicy.

§ 3.

Wykonanie uchwały powierza się Prezydentowi Miasta Krakowa

§ 4.

1. Zobowiązuje się Prezydenta Miasta Krakowa do przedstawienia sprawozdania z realizacji przedmiotowej uchwały w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia jej w życie oraz do przedstawiania kolejnych sprawozdań w okresach sześciomiesięcznych.
2. Uznaje się za właściwe, aby informacja o której mowa w ust. 1 była ponadto przedstawiana Radzie i Zarządowi Dzielnicy XIV Czyżyny.

§ 5.

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

UZASADNIENIE

Aż do lat 90-tych XX wieku Dzielnica XIV Czyżyny była określana jako jedne z najważniejszych „zielonych płuc Krakowa”, co widać m. in. na starych zdjęciach satelitarnych. Park Lotników Polskich wraz z sąsiednimi ogrodami działkowymi i zielonymi nieużytkami, tereny dawnego lotniska, szeroka przestrzeń obu części pasa startowego wraz z przyległościami – to wszystko stanowiło przez całe dziesięciolecia o unikalności i zielonym charakterze dzielnicy.

O ile jednak nikt nie wyobraża sobie okrojenia Parku Jordana, zabudowy połowy Błoń i wycięcia jednej trzeciej Lasu Wolskiego, to działania stanowiące analogię do tych procesów nastąpiły w ciągu ostatnich 25 lat w Czyżynach. Park Lotników, który wraz z zielonymi przyległościami miał powierzchnię prawie 200 ha, został okrojony w sposób budzący sprzeciw mieszkańców. Zabudowane zostały bezpośrednie okolice pasa startowego, obiektu o unikalnym znaczeniu historycznym i kulturowym. Tereny, stanowiące niedawno zielone płuca Krakowa, coraz częściej są przedstawiane jako przykład postępującego betonowania miasta, co budzi zrozumiały sprzeciw mieszkańców.

Poniżej – zdjęcie satelitarne z 1996 roku, przedstawiające rozległe tereny zielone na terenie Dzielnicy XIV Czyżyny i w jej bezpośrednim sąsiedztwie:

Zabudowa terenów zielonych widocznych na powyższym zdjęciu nie we wszystkich przypadkach i aspektach miała charakter negatywny. Powstało tu wiele ciekawych i potrzebnych obiektów, takich jak Tauron Arena, Ogród Doświadczeń czy biurowce Parku Technologicznego. Nie podlega dyskusji, że miasto musi się rozwijać i naturalnym jest, że również w Czyżynach powstały nowe osiedla mieszkaniowe i obiekty handlowe. Zastrzeżenia mieszkańców i urbanistów budzi natomiast fakt, iż ten proces następował chaotycznie, bez głębszego planu i spójnej koncepcji rozwoju tych cennych terenów. Mając tak duże niezabudowane obszary pomiędzy Śródmieściem a Nową Hutą, przy lepszej myśli planistycznej i konsekwencji w działaniu można tu było stworzyć unikalne w skali Europy założenie urbanistyczne. Zmieściłby się tu zarówno największy w Małopolsce park wraz z innym umiejscowieniem Tauron Areny, nie umniejszającym powierzchni parkowej, jak i nowe osiedla mieszkaniowe czy nawet kwartał wysokościowców. Jak mógłby wyglądać Park Lotników gdyby podjęto inne decyzje, przedstawiono na poniższej wizualizacji:

Zdaniem wielu mieszkańców Czyżyn, architektów oraz urbanistów, okrojenie terenów zielonych Parku Lotników i okolic Muzeum Lotnictwa jest sytuacją nie do przyjęcia. Ponieważ jednak nie da się cofnąć błędnych decyzji planistycznych i zburzyć powstałej zabudowy, należy zastanowić się, jak wyciągnąć wnioski z popełnionych w przeszłości błędów i jak dokonać rekompensaty za utracone tereny zielone oraz zmarnowane szanse.

Pomimo postępującej zabudowy, przedstawione w projekcie uchwały tereny wciąż zachowują ogromną wartość przyrodniczą, historyczną, rekreacyjną i kulturową i nadal mają ogromny potencjał. Konieczne jest jednak zintensyfikowanie starań zmierzających w pierwszej kolejności do ochrony tego, co jeszcze pozostało, a w dalszej perspektywie – do poprowadzenia rozwoju dzielnicy w sposób spójny oraz odzyskania dodatkowych przestrzeni, np. poprzez schowanie pod ziemię fragmentu ruchliwych arterii drogowych. Nie jest to tanie, ale nierzadko jest to jedyny technicznie możliwy sposób na przynajmniej częściowe przywrócenie utraconej przestrzeni.

Niniejszy projekt uchwały stanowi próbę naprawienia błędów, o których mowa powyżej. Ucząc się na błędach z przeszłości, wyznaczamy w dość szczegółowy i kompleksowy sposób kierunki działania dla Prezydenta Miasta Krakowa na najbliższe lata w zakresie naprawienia zaniedbań w planowaniu przestrzennym.

Należy również nadmienić, iż zapisy niniejszej uchwały są odzwierciedleniem prawie 30-letnich prac wybitnych architektów, urbanistów i osób zaangażowanych w dokumentację historii i kultury terenów dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny. Mowa przede wszystkim o pracach powstałych pod kierownictwem dr inż. arch. Krzysztofa Wielgusa z Instytutu Architektury Krajobrazu Politechniki Krakowskiej. Krakowianie mieli okazję poznać koncepcje dotyczące zagospodarowania tych przestrzeni podczas cyklu spotkań z serii „Zaadoptuj Przestrzeń”, odbywających się w Centrum Kultury Norwida w roku 2018 i w styczniu 2019. Warto, aby wieloletnia praca koncepcyjna została przełożona na konkretne zapisy Uchwały Rady Miasta Krakowa wyznaczające kierunki działania dla Prezydenta Miasta i następnie była stopniowo wdrażana w życie.

Niniejszy projekt przedstawia istotne postulaty, zgłaszane przez mieszkańców Dzielnicy XIV Czyżyny w zakresie planowania przestrzennego i zieleni. Zapisanie kierunków działania w tym zakresie w formie uchwały kierunkowej Rady Miasta pozwoli na lepsze skoordynowanie działań poszczególnych jednostek miejskich oraz lepszą kontrolę społeczną i medialną nad realizacją tych działań.

To nie wieżowce powodują korki, ale krakowski priorytet dla samochodów

W Krakowie powstaje nowe Studium przestrzenne. To dokument, który określa m. in. dopuszczalną wysokość zabudowy oraz przeznaczenie terenów miasta pod parki, lasy czy zabudowę. Coraz więcej osób proponuje, by w Krakowie w końcu zezwolić na budowę wysokich biurowców, o skali podobnej do Szkieletora lub Błękitka, nawiązujących do wieżowców znanych z centrum Warszawy. Jestem zwolennikiem tego rozwiązania, ale pod kilkoma warunkami.

Zabudowa biurowa w górę i dzięki temu więcej terenów pod lasy i duże parki

W ostatnich latach w Krakowie mamy do czynienia z niewyobrażalnym wręcz rozlewaniem się niskiej zabudowy mieszkalnej, biurowej i usługowej na tereny, które powinny pozostać zielone. To proste: miasto się rozwija i co roku rynek musi zaspokoić popyt na jakąś ilość nowej powierzchni biurowej, handlowej, usługowej i mieszkalnej. Jeżeli blokujemy rozwój zabudowy wzwyż, rozlewa się ona wszerz, kosztem parków, łąk i miejsc na nowe Lasy dla Krakowa.

Dobrym przykładem są okolice Parku Lotników i Muzeum Lotnictwa. Zabudowano niskimi blokami okolice Tauron Areny, a na Życzkowskiego powstało kilkanaście małych biurowców. Gdybym to ja miał w 2013 roku decydować o zagospodarowaniu przestrzennym, zrobiłbym inaczej. Po zachodniej stronie ulicy Lema zezwoliłbym na wyższe bloki ale zabroniłbym ich budowania po stronie wschodniej, przeznaczając te tereny pod park lub pozostawił ich dotychczasową funkcję – ogrody działkowe. Analogicznie, zabudowę biurową Krakowskiego Parku Technologicznego skoncentrowałbym bliżej al. Jana Pawła II, zezwalając tam na powstanie kilku 30-piętrowych budynków, o ile nie stałoby to w sprzeczności z funkcjonowaniem pobliskiego lotniska. Pozostałe tereny na których dziś jest ul. Życzkowskiego, przeznaczyłbym pod tak potrzebny tu duży park – Lotniczy Park Centralny. W obu przypadkach sumaryczna powierzchnia mieszkalna i biurowa w tej okolicy byłaby taka sama, ale byłaby inaczej rozłożona. Zabudowa byłaby wyższa i skoncentrowana w jednym miejscu, koło Plazy powstałby 30-piętrowy apartamentowiec w pobliżu przyszłej stacji SKA, za to zyskalibyśmy kilkadziesiąt hektarów dodatkowych terenów parkowych, tak potrzebnych w tej okolicy.

Wieżowce pomagają rozwijać transport szynowy

Jaka byłaby zaleta tak skoncentrowanej zabudowy biurowej, która rosłaby wzwyż w sąsiedztwie linii tramwajowej, zamiast – jak to się stało w rzeczywistości, rozlewać się na tereny zielone dawnego lotniska? Przede wszystkim pracownicy Comarchu i innych biurowców mieliby bliżej na przystanek tramwajowy. Dziś droga z przystanku na koniec ulicy Życzkowskiego zajmuje nawet dziesięć minut, co sprawia, że sporo osób wybiera samochód zamiast tramwaju. Lokalizując 30-piętrowe wieżowce w zasięgu 200 metrów od przystanku (np. w miejscu obecnego kampusu Politechniki) moglibyśmy oczekiwać, że podstawowym środkiem dojazdu do pracy będzie tramwaj, względnie nowa linia autobusowa, która przy tych wieżowcach mogłaby mieć pętlę. Przy tak dobrym dostępie do transportu zbiorowego rzeczywiście można wprowadzać ograniczenia w dojeździe do biura samochodem, np. wprowadzając spore opłaty za parkowanie i premiując osoby dojeżdżające tramwajem, rowerem lub elektryczną czy zwykłą hulajnogą.

Duże potoki pasażerskie uzasadniłyby zwiększenie częstotliwości kursów tramwaju na Al. Jana Pawła II, a także podjęcie nowych inwestycji służących zwiększeniu przepustowości sieci tramwajowej (tramwaj wzdłuż Lema, Nowohuckiej, Stella-Sawickiego). Trudno jest jednak ograniczać transport indywidualny tam, gdzie nie da się podjechać tramwajem lub autobusem – takim przypadkiem jest biurowiec Comarchu, znacznie oddalony od najbliższego przystanku, droga do którego wiedzie po błocie i kałużach.

Wysoką zabudowę warto lokować zwłaszcza w pobliżu miejsc, gdzie w przyszłości powinny powstać stacje Zielonego Metra, czyli kolei miejskiej na Małej i Dużej Obwodnicy. W ten sposób dostarczymy kolei miejskiej wystarczającej ilości pasażerów, która uzasadni puszczenie tędy pociągów SKA i wcześniejsze wybudowanie przystanków kolejowych. Im większa intensywność zabudowy przy stacjach SKA, tym częściej może jeździć miejska kolejka. To samonapędzająca się spirala. Wysokie biurowce przy stacji SKA zapewnią tyle pasażerów, że będzie opłacało się puścić kolejkę nawet co 15 minut, o ile tory wytrzymają tę przepustowość. A kolejka co 15 minut będzie oznaczać, że nie będzie opłacało się korzystać z auta, bo pociągiem będzie po prostu szybciej i wygodniej. Bez wysokiej zabudowy pociąg będzie jeździł co godzinę, a więc nie będzie konkurencyjny wobec samochodu. Jeśli chcemy kolej lub metro, dla wysokiej zabudowy przy przystankach nie ma dobrej alternatywy.

Boimy się wieżowców, bo pojawią się samochody? Trzeba zmienić kolejność!

Wielu krakowian, z którymi rozmawiałem o wieżowcach, nie tyle jest im przeciwna ze względów krajobrazowych, ale obawia się paraliżu komunikacyjnego który może powstać po takim skoncentrowaniu zabudowy. To błąd, bo z góry zakładamy, że jakiś stały odsetek przemieszcza się samochodem i nic się z tym nie da zrobić. Przykład Warszawy oraz miast Europy Zachodniej pokazuje, że rozwiązania są bardzo proste. Jeżeli w pobliżu wieżowca znajduje się stacja metra (w Krakowie – Zielonego Metra, czyli kolei miejskiej), czy przystanek szybkiego tramwaju, ludzie chętnie dojeżdżają do pracy transportem zbiorowym, bo tak jest taniej, szybciej i wygodniej. Tak jest chociażby w centrum Warszawy, gdzie po wybudowaniu lasu wysokościowców jakoś nie dochodzi do paraliżu komunikacyjnego.

W Krakowie problemem nie jest wysoka zabudowa (której nie ma, a korki i tak są), ale niewłaściwa polityka transportowa miasta, stawiająca na samochód, zamiast na kolej miejską, szybki tramwaj, rower, rolki czy ruch pieszy. W budżecie znajdują się miliardy na Trasę Łagiewnicką czy Węzeł Mistrzejowicki, a brakuje kilku milionów na chodniki w Łęgu lub Węgrzynowicach czy budowę sieci dróg rowerowych. Za setki milionów budowane są nowe trasy pompujące ruch samochodowy do centrum (np. przebudowa Al. 29 listopada lub Kocmyrzowskiej), a nie powstają znacznie tańsze przystanki Kolei Miejskiej, dzięki którym mieszkańcy Wzgórz Krzesławickich dotarliby w 10 minut na Dworzec Główny, a mieszkańcy Łęgu w 8 minut dojechaliby na Olszę, a w 15 minut do Bronowic. Bez problemu znajdują się dziesiątki milionów na bieżące remonty dróg, a rolkarze od lat nie mogą się doczekać wymiany na nowy asfaltu na Bulwarach Wiślanych, którymi mogliby dojeżdżać w zdrowy i ekologiczny sposób również do pracy w Błękitku czy okolicznych biurowcach. Koło biurowców powstają parkingi dla aut, a nie ma znacznie tańszych szafek, do których można schować rolki, nie ma pryszniców dla osób dojeżdżających na rolkach, nie ma stojaków na hulajnogi, ani systemu ich wypożyczeń analogicznego do Wavelo. Powstają nowe drogi, ale nie buduje się parkingów park and ride na obrzeżach miasta. Nikt nie kwestionuje asfaltu na arteriach samochodowych, ale Zarządowi Zieleni Miejskiej przeszkadza asfalt na alejkach w Parku Krakowskim i szykanuje osoby, dojeżdżające przez park do pracy na coraz popularniejszej hulajnodze, deskorolce lub rolkach.

Kraków pod obecnymi rządami to miasto, w którym przede wszystkim myśli się o ułatwieniach dla samochodów i ładuje się w to wiele miliardów, których nie starcza później na chodniki, ścieżki rowerowe i kolej miejską. Te ułatwienia i tak później nic nie dają, bo nowe drogi korkują się jeszcze bardziej – przez brak sensownej alternatywy w postaci transportu zbiorowego, pieszego, rowerowego i UTO. W efekcie miasto nie dając alternatywy wprowadza ograniczenia dla kierowców, którzy czują się poirytowani. Nakręca się spirala konfliktów, których można było uniknąć, przeznaczając więcej środków na chodniki, drogi rowerowe czy zielone metro.

To tu jest problem, a nie w wieżowcach, które są w Warszawie czy Berlinie i nie powodują tam żadnego transportowego kataklizmu. Zmieńmy kolejność, a nie obarczajmy wieżowców winą za wadliwą politykę transportową miasta. Bo to nie w wieżowcach jest problem. Są one krakowskim chłopcem do bicia, podczas gdy problem leży gdzie indziej.

Jakub Łoginow