Pole Mokotowskie – brat bliźniak Lotniska Rakowice-Czyżyny

Kraków, Warszawa – wspólna sprawa. Tak można zacząć ten wpis o dwóch historycznych lotniskach, które powstały i funkcjonowały niemal w tym samym czasie i z których jako naród możemy być dumni. O tym, dlaczego krakowianie powinni się zainteresować Polem Mokotowskim i co z tego wynika – przeczytają Państwo w poniższym tekście.




Dwie historyczne stolice, dwa wielkie miasta o dumnej historii, dwa zabytkowe lotniska. Rakowice-Czyżyny i Pole Mokotowskie więcej łączy, niż dzieli. Powstanie obu lotnisk miało miejsce w okresie tuż przed I wojną światową, ich rozkwit to okres międzywojenny, a schyłek i likwidacja nastąpiły we wczesnym PRLu.

Co ważne – w obu przypadkach mamy tu do czynienia z tym aspektem dziedzictwa historycznego i kulturowego Polski, które jest mi szczególnie bliskie. Postęp techniczny, nowe trendy, realizacja marzeń i pasji, na miarę swojej epoki. Wspaniałe osiągnięcia i sukcesy. Pozytywny i budujący aspekt polskiej historii, oparty o naukę, technikę i sukcesy, a także zieleń i rekreację, a nie tylko historię przegranych powstań i klęsk wojennych.

Lotnisko Mokotowskie powstało w 1910 roku, lotnisko Rakowice-Czyżyny w roku 1912. Oba w czasie swojego funkcjonowania odegrały ogromną rolę w rozwoju polskiego lotnictwa. To właśnie tu działa się historia – i to taka na skalę ogólnoeuropejską. W obu przypadkach jednak ta lotnicza historia wymaga lepszego niż obecnie upamiętnienia i ochrony.

I tu przechodzimy do meritum. Otóż na terenie Lotniska Rakowice-Czyżyny powstało jedyne w Polsce i jedno z niewielu w Europie Muzeum Lotnictwa. Krakowskie lotnisko mimo okrajania i zabudowy wciąż wygląda jak lotnisko i ma szansę zachować swój historyczny charakter – oczywiście o ile uda się zablokować plany zbudowania tu Cogiteonu wraz z betonową siecią dróg, placów i parkingów, które bezpowrotnie zniszczą to miejsce. Mamy więc widoczne lotnicze dziedzictwo – ale też widmo jego rychłej utraty, bezpowrotnego zniszczenia dla doraźnych korzyści pewnego wąskiego lobby.

Z kolei na terenie Pola Mokotowskiego powstał ogromny park. Ma on powierzchnię 73 hektarów i jest większy, niż największy w Krakowie Park Lotników Polskich (60 ha). To taki „warszawski Central Park”. Odpowiednik tego, czego chcą Krakowianie, którzy podpisali petycję w sprawie utworzenia „Krakowskiego Central Parku” na naszym dawnym lotnisku w Czyżynach – link do petycji to: www.petycjeonline.com/parklotnisko

Pole Mokotowskie nie ma jednak aż tak wyraźnego lotniczego charakteru, jak zagrożone zabudową Błonia Czyżyńskie. To jednak można zmienić – nawet nie tyle poprzez przebudowę parku, ale poprzez różne imprezy lotnicze i wystawy czasowe. Moim pomysłem jest m.in. zorganizowanie na Polu Mokotowskim czasowej wystawy lotniczej na bazie eksponatów wypożyczonych z Muzeum Lotnictwa Polskiego. Oczywiście odpłatnie, tak by niedofinansowane przez poprzednie i obecne władze Małopolski muzeum choć trochę zarobiło i zyskało środki na realizację swoich celów statutowych. Budżet ogromnie zasłużonej instytucji jaką jest Muzeum Lotnictwa, opiekującej się nie tylko eksponatami ale też przyległym do muzeum parkiem, jest dwukrotnie niższy, niż budżet nieistniejącego de facto Cogiteonu. Fajne jest wspieranie nauki i tworzenie nowych instytucji, ale miejmy świadomość, kosztem czego jest to robione. Otóż kosztem rażącego okrojenia i niedoinwestowania innej wojewódzkiej instytucji kultury, jaką jest Muzeum Lotnictwa. Kosztem braku środków na odbudowę hangarów i dokupienie terenów od Politechniki i prywatnych właścicieli na cele związane z powiększeniem Lotniczego Parku Kulturowego. I wreszcie, kosztem braku zabezpieczenia unikalnych eksponatów, w tym wydobytego z dna Bałtyku samolotu, który niszczeje na deszczu.

Moją intencją jest powiązanie ze sobą obu tematów i integracja krakowskiej oraz warszawskiej społeczności, dla której ważne jest któreś z tych miejsc. Krakowianie mogą pomóc Warszawiakom w przypomnieniu i odkryciu na nowo lotniczego dziedzictwa Pola Mokotowskiego. Nasi warszawscy przyjaciele pomogą natomiast zwrócić uwagę Polski i Europy na problem niszczenia przez instytucje publiczne Błoń Czyżyńskich – historycznej łąki otaczającej pas startowy, na której podobnie jak na Polu Mokotowskim rodziła się lotnicza historia Polski.

O szczegółach będziemy informować m.in. na Facebooku. Zapraszam serdecznie do grupy „Pole Mokotowskie – sympatycy dawnego lotniska”. Będę też wdzięczny za wszelką możliwą pomoc w popularyzacji tej grupy – w tym zaproszenie do niej waszych znajomych z Krakowa, Warszawy, a także pasjonatów lotnictwa i historii. Link do grupy:

www.facebook.com/groups/polemokotowskie

Jakub Łoginow

Fot. „HISTORIA POLSKI 1914-1939” Narodowe Archiwum Cyfrowe (Sygnatura: 1-W-3072-1)




Remont ulicy Cichociemnych AK w ramach uczczenia żołnierzy Armii Krajowej

Trwają konsultacje dotyczące formy upamiętnienia żołnierzy Armii Krajowej. Poprzyj mój pomysł, by w ramach upamiętnienia AK miasto wyremontowało ze środków ogólnomiejskich ulicę Cichociemnych AK w Czyżynach. Ulica jest w fatalnym stanie i nie świadczy to dobrze o bohaterach, którzy są jej patronami. Remont powinien być poprzedzony podłączeniem okolicznych domów do kanalizacji. Po wykonaniu remontu proponuję zorganizowanie Święta Ulicy Cichociemnych AK – wydarzenia integrującego Mieszkańców, przypominającego historię ulicy i jej patronów.

Jak poprzeć tę inicjatywę?  Pobierz i wypełnij formularz konsultacyjny

a następnie zgodnie z informacją Urzędu Miasta należy:

• przesłać w formie skanu/zdjęcia drogą elektroniczną na adres dialoguj@um.krakow.pl;
• wypełniony formularz można przesłać przez Elektroniczną Platformę Usług Administracji Publicznej (ePUAP)
• wysłać pocztą tradycyjną na adres: Urząd Miasta Krakowa, Wydział Polityki Społecznej i Zdrowia, ul. Bracka 10, 31-005 Kraków;
• dostarczyć osobiście lub wypełnić na miejscu w siedzibie Wydziału Polityki Społecznej i Zdrowia przy ul. Brackiej 10, 31-005 Kraków, w godzinach 8:00 – 15:00;
• przekazać podczas dyżurów konsultacyjnych.


Polub moją stronę na Facebooku i bądź na bieżąco

Projekt czyżyńskiej uchwały kierunkowej Rady Miasta Krakowa przyjęty przez Radę Dzielnicy XIV Czyżyny

Na sesji w dniu 11 kwietnia 2019 Rada Dzielnicy XIV Czyżyny jednogłośnie przyjęła uchwałę mojego autorstwa w sprawie wystąpienia z inicjatywą uchwałodawczą na Radzie Miasta Krakowa. Dziękuję wszystkim radnym oraz każdemu, kto miał swój wkład w ten projekt. Uchwała powinna trafić pod obrady Rady Miasta w okolicach czerwca 2019. Poniżej  – treść projektu.

 

PROJEKT UCHWAŁY RADY MIASTA KRAKOWA
Projektodawca: Rada Dzielnicy XIV Czyżyny

Referujący: Jakub Łoginow

W sprawie ustalenia kierunków działania dla Prezydenta Miasta Krakowa w zakresie przyspieszenia ochrony planistycznej Czyżyn, ochrony i wykupu terenów pasa startowego, utworzenia nowych terenów zielonych i odzyskania przestrzeni rekreacyjnej dla pieszych w Dzielnicy XIV Czyżyny

Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 506 ) Rada Miasta Krakowa uchwala, co następuje:

§ 1.

Ustala się dla Prezydenta Miasta Krakowa kierunki działania na lata 2019 – 2023 polegające na podjęciu wszelkich możliwych, koniecznych, dopuszczalnych prawem działań mających na celu ochronę planistyczną Czyżyn, ze szczególnym uwzględnieniem terenów zielonych.

§ 2.

Przy podejmowaniu przedmiotowych działań wnioskuje się do Prezydenta Miasta Krakowa
o uwzględnienie następujących postulatów i zasad:

1. Przyspieszenia procedowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „CZYŻYNY – OS. DYWIZJONU 303 I 2 PUŁKU LOTNICZEGO” polegającego na wniesieniu pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu uchwały w sprawie uchwalenia w.w. planu do końca sierpnia 2019 roku.
Projekt planu powinien uwzględniać maksymalne zachowanie terenów zielonych i pasa startowego nawet jeśli miałoby się to wiązać z koniecznością wypłaty odszkodowań. Istotnym jest, aby projekt planu zapewniał zachowanie terenów zielonych pomiędzy Szkołą Podstawową nr 155 a pasem startowym, wraz z górką saneczkową.
2. Rozpoczęcia prac nad miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obejmującym obszar Dzielnicy XIV Czyżyny położony na zachód od ulicy Stella-Sawickiego najpóźniej do końca 2019 r., poprzedzonych konsultacjami społecznymi zorganizowanych we współpracy z Radą Dzielnicy XIV Czyżyny, poświęconych procesowi tworzenia planu. Założeniem tych spotkań jest zmiana dotychczasowej filozofii działania Wydziału Planowania Przestrzennego, które poddaje konsultacjom już wypracowany projekt planu. Proponuje się zmianę kolejności tak, aby urzędnicy spotkali się kilkukrotnie z mieszkańcami jeszcze przed przystąpieniem do prac planistycznych, aby poznać oczekiwania mieszkańców i na ich podstawie przyjąć założenia do sporządzanego planu.
3. Proponuje się, aby podstawą dla opracowania planu miejscowego były koncepcje zagospodarowania przestrzennego opracowane w Instytucie Architektury Krajobrazu Politechniki Krakowskiej, prezentowane publicznie i poddane publicznej dyskusji w latach 2018 – 2019 m.in. w ramach cyklu spotkań „Zaadoptuj Przestrzeń”. Powyższe założenie powinno zostać uwzględnione podczas organizacji spotkań konsultacyjnych, o których mowa w niniejszym paragrafie.

4. Opracowując założenia planów miejscowych, projektu nowego studium oraz inwestycji komunikacyjnych należy kierować się następującymi celami:
• Maksymalne zachowanie terenów zielonych, a gdy to możliwe – ich powiększenie.
• Uwzględnienie i priorytetowe potraktowanie dorobku, koncepcji i opinii prezentowanych
• w 2018 i 2019 roku podczas cyklu spotkań „Zaadoptuj Przestrzeń” z udziałem wybitnych autorytetów z zakresu gospodarki przestrzennej, architektury krajobrazu, historii lotnictwa i lokalnych społeczników.
• Dążenie do połączenia terenów zielonych dawnego lotniska, Parku Lotników, Parku Tysiąclecia, Nowego Parku w Czyżynach wraz z hangarem, Parku Skalskiego, terenów zieleni osiedlowej oraz terenów zielonych nad Wisłą, w tym także połączenia obu części pasa startowego, bezkolizyjnymi przestrzeniami pieszymi o nawierzchni odpowiedniej dla wszystkich grup pieszych (w tym wózki, rolki itp.) oraz rowerzystów. Efekt ten można uzyskać m. in. poprzez
– schowanie fragmentów dróg dla samochodów pod ziemię,
– utworzenie tzw. mostów krajobrazowych (mostów ekologicznych) – pokrytych roślinnością kładek dla pieszych, rowerzystów i zwierząt o szerokości ok. 50 m budowanych m. in. nad autostradami lub innymi barierami antropogenicznymi,
– likwidację płotów i ogrodzeń,
– wyznaczenie nowych ciągów pieszo-rowerowych wraz z roślinnością w miejscach, w których obecnie mieszkańcy muszą nadkładać drogi (np. okolice os. Eldorado i Muzeum Lotnictwa, połączenie os. Dywizjonu 303 z os. Avia, nowe przejście do Lasku Łęgowskiego).
• Szacunek dla walorów historycznych i kulturowych związanych z historią lotnictwa.
• Dążenie do utworzenia w tej części miasta największego w Małopolsce parku nawiązującego wielkością i funkcją do Parku Śląskiego w Chorzowie, skupiającego liczne instytucje kultury i obiekty sportowo-rekreacyjne (Tauron Arena, Muzeum Lotnictwa, Muzeum Inżynierii Miejskiej, Małopolskie Centrum Nauki, Park Wodny, Ogród Doświadczeń, skateparki, boiska, trasy biegowe i rolkarskie i in.).
• Ochrona i powiększenie zieleni osiedlowej, zwłaszcza na obszarze os. Dywizjonu 303 i 2. Pułku Lotniczego.
• Priorytet dla ruchu pieszego (w tym UTO – rolki, deskorolka, hulajnoga), rowerowego i komunikacji publicznej ze szczególnym uwzględnieniem transportu szynowego (kolej miejska Łęg – Olsza – Bronowice, tramwaj wzdłuż ul. Nowohuckiej i Stella-Sawickiego) nad rozwiązaniami służącymi zwiększeniu przepustowości głównych arterii samochodowych na terenie Dzielnicy. W szczególności, budowa nowych węzłów drogowych nie powinna opóźnić inwestycji w transport szynowy (kolej miejska, tramwaj) a także nie powinna pogorszyć sytuacji pieszych, rowerzystów i pasażerów komunikacji zbiorowej.
• Uwzględnienie Dzielnicy XIV Czyżyny w działaniach Krakowa związanych z realizacją uchwały NR XLIV/796/16 RADY MIASTA KRAKOWA z dnia 25 maja 2016 w sprawie zwiększania lesistości miasta z wyjściowych 4,4% w 2016 roku do docelowych 8% w 2040 roku. W szczególności należy dążyć do powstania nowych terenów leśnych i zadrzewień w miejscach wskazanych w projekcie Powiatowego Programu Zwiększania Lesistości Miasta Krakowa na lata 2018-2040 zlokalizowanych w rejonie ul. Niepołomskiej i Zajęczej oraz w sąsiedztwie Lasku Łęgowskiego (powiększenie lasu).
• W związku ze specyfiką Dzielnicy XIV Czyżyny i uwagami zgłaszanymi przez architektów krajobrazu oraz mieszkańców wnosi się o priorytetowe stosowanie na terenie dzielnicy zasady „piesi górą, samochody dołem” podczas projektowania nowych i przebudowy istniejących układów drogowych. Zasada ta ma polegać na dążeniu do schowania niektórych dróg i parkingów publicznych do tuneli w miejscach, gdzie jest to szczególnie istotne ze względu na oczekiwania społeczne i wskazania ekspertów w zakresie połączenia terenów zielonych w jeden spójny system.

• Wnioskuje się o stosowanie tej zasady w następujących przypadkach:
– połączenia obu części Parku Lotników (fragment al. Jana Pawła II w płytkim tunelu, a na górze przestrzeń parkowa),
– budowy Węzła Mistrzejowickiego (cel – połączenie Parku Tysiąclecia z terenami zieleni w Dzielnicy XIV Czyżyny),
– przebudowa ul. Stella-Sawickiego (cel – połączenie obu części pasa startowego oraz połączenie nowego parku w Czyżynach w rejonie zabytkowego hangaru z terenami zielonymi w rejonie Politechniki Krakowskiej i Muzeum Lotnictwa),
– poprowadzenie w tunelu nowej drogi prowadzącej do Małopolskiego Centrum Nauki oraz zlokalizowanie parkingu dla MCN pod ziemią),
W przypadku braku możliwości schowania fragmentów arterii drogowych do tuneli należy dążyć do połączenia terenów zielonych w jeden spójny system spacerowy i ekologiczny poprzez budowę tzw. mostów krajobrazowych. Pod tym pojęciem należy rozumieć szerokie (optymalnie – 50 m) kładki porośnięte częściowo roślinnością, umożliwiające komfortowe przemieszczanie się pieszych, rowerzystów, rolkarzy oraz osób niepełnosprawnych i o ograniczonych możliwościach ruchowych, a zarazem stanowiące korytarze ekologiczne dla licznie występujących w okolicy dzikich zwierząt.
• Wnosi się o opracowanie programu wykupu gruntów i odzyskiwania przestrzeni pieszej na lata 2020-2028, którego celem jest zrekompensowanie mieszkańcom przestrzeni zielonej utraconej wskutek zabudowy okolic Parku Lotników i terenów dawnego lotniska Rakowice – Czyżyny, w tym osiedla Avia.
• Wnioskuje się o podjęcie działań, które spowodowałyby przywrócenie mieszkańcom ok. 200 hektarów ogólnodostępnych miejskich terenów zielonych na terenie Dzielnicy w perspektywie do 2028 roku, co odpowiada powierzchni zabudowanej wskutek okrajania Parku Lotników wraz z jego otuliną i okolic pasa startowego po 1996 roku. Postawienie takiego celu optymalnego nie wyklucza możliwości realizacji Programu w mniejszym wymiarze, dążąc jednak do tego, by każdego roku wykupywać lub rekompensować w inny sposób nie mniej niż 10 ha gruntów.
• Do terenów zielonych w rozumieniu niniejszego paragrafu można zaliczyć również obszar dawnego pasa startowego po jego ewentualnym wykupieniu i przywróceniu mieszkańcom oraz ogólnodostępne tereny zielone należące do innych właścicieli (Województwo Małopolskie, uczelnie wyższe, spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe i in.) po zagwarantowaniu im trwale zielonego i ogólnodostępnego charakteru oraz przeprowadzeniu odpowiedniej rekultywacji i nasadzeń zieleni.
• Należy zadbać o to, aby realne działania powiększające powierzchnię terenów zielonych nie zostały zostawione na sam koniec realizacji Programu i aby w każdym roku następował wykup gruntów w związku z realizacją niniejszej Uchwały.
• Przedstawiając sprawozdania z realizacji niniejszej Uchwały, Prezydent Miasta Krakowa ze szczególną uwagą powinien uwzględnić w nim postępy w realizacji powyższych postulatów. W sprawozdaniach przedstawione zostaną ewentualne przeszkody w realizacji Programu celem ich przedyskutowania na komisjach Rady Miasta Krakowa oraz spotkaniach z udziałem członków Rady Dzielnicy.

§ 3.

Wykonanie uchwały powierza się Prezydentowi Miasta Krakowa

§ 4.

1. Zobowiązuje się Prezydenta Miasta Krakowa do przedstawienia sprawozdania z realizacji przedmiotowej uchwały w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia jej w życie oraz do przedstawiania kolejnych sprawozdań w okresach sześciomiesięcznych.
2. Uznaje się za właściwe, aby informacja o której mowa w ust. 1 była ponadto przedstawiana Radzie i Zarządowi Dzielnicy XIV Czyżyny.

§ 5.

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

UZASADNIENIE

Aż do lat 90-tych XX wieku Dzielnica XIV Czyżyny była określana jako jedne z najważniejszych „zielonych płuc Krakowa”, co widać m. in. na starych zdjęciach satelitarnych. Park Lotników Polskich wraz z sąsiednimi ogrodami działkowymi i zielonymi nieużytkami, tereny dawnego lotniska, szeroka przestrzeń obu części pasa startowego wraz z przyległościami – to wszystko stanowiło przez całe dziesięciolecia o unikalności i zielonym charakterze dzielnicy.

O ile jednak nikt nie wyobraża sobie okrojenia Parku Jordana, zabudowy połowy Błoń i wycięcia jednej trzeciej Lasu Wolskiego, to działania stanowiące analogię do tych procesów nastąpiły w ciągu ostatnich 25 lat w Czyżynach. Park Lotników, który wraz z zielonymi przyległościami miał powierzchnię prawie 200 ha, został okrojony w sposób budzący sprzeciw mieszkańców. Zabudowane zostały bezpośrednie okolice pasa startowego, obiektu o unikalnym znaczeniu historycznym i kulturowym. Tereny, stanowiące niedawno zielone płuca Krakowa, coraz częściej są przedstawiane jako przykład postępującego betonowania miasta, co budzi zrozumiały sprzeciw mieszkańców.

Poniżej – zdjęcie satelitarne z 1996 roku, przedstawiające rozległe tereny zielone na terenie Dzielnicy XIV Czyżyny i w jej bezpośrednim sąsiedztwie:

Zabudowa terenów zielonych widocznych na powyższym zdjęciu nie we wszystkich przypadkach i aspektach miała charakter negatywny. Powstało tu wiele ciekawych i potrzebnych obiektów, takich jak Tauron Arena, Ogród Doświadczeń czy biurowce Parku Technologicznego. Nie podlega dyskusji, że miasto musi się rozwijać i naturalnym jest, że również w Czyżynach powstały nowe osiedla mieszkaniowe i obiekty handlowe. Zastrzeżenia mieszkańców i urbanistów budzi natomiast fakt, iż ten proces następował chaotycznie, bez głębszego planu i spójnej koncepcji rozwoju tych cennych terenów. Mając tak duże niezabudowane obszary pomiędzy Śródmieściem a Nową Hutą, przy lepszej myśli planistycznej i konsekwencji w działaniu można tu było stworzyć unikalne w skali Europy założenie urbanistyczne. Zmieściłby się tu zarówno największy w Małopolsce park wraz z innym umiejscowieniem Tauron Areny, nie umniejszającym powierzchni parkowej, jak i nowe osiedla mieszkaniowe czy nawet kwartał wysokościowców. Jak mógłby wyglądać Park Lotników gdyby podjęto inne decyzje, przedstawiono na poniższej wizualizacji:

Zdaniem wielu mieszkańców Czyżyn, architektów oraz urbanistów, okrojenie terenów zielonych Parku Lotników i okolic Muzeum Lotnictwa jest sytuacją nie do przyjęcia. Ponieważ jednak nie da się cofnąć błędnych decyzji planistycznych i zburzyć powstałej zabudowy, należy zastanowić się, jak wyciągnąć wnioski z popełnionych w przeszłości błędów i jak dokonać rekompensaty za utracone tereny zielone oraz zmarnowane szanse.

Pomimo postępującej zabudowy, przedstawione w projekcie uchwały tereny wciąż zachowują ogromną wartość przyrodniczą, historyczną, rekreacyjną i kulturową i nadal mają ogromny potencjał. Konieczne jest jednak zintensyfikowanie starań zmierzających w pierwszej kolejności do ochrony tego, co jeszcze pozostało, a w dalszej perspektywie – do poprowadzenia rozwoju dzielnicy w sposób spójny oraz odzyskania dodatkowych przestrzeni, np. poprzez schowanie pod ziemię fragmentu ruchliwych arterii drogowych. Nie jest to tanie, ale nierzadko jest to jedyny technicznie możliwy sposób na przynajmniej częściowe przywrócenie utraconej przestrzeni.

Niniejszy projekt uchwały stanowi próbę naprawienia błędów, o których mowa powyżej. Ucząc się na błędach z przeszłości, wyznaczamy w dość szczegółowy i kompleksowy sposób kierunki działania dla Prezydenta Miasta Krakowa na najbliższe lata w zakresie naprawienia zaniedbań w planowaniu przestrzennym.

Należy również nadmienić, iż zapisy niniejszej uchwały są odzwierciedleniem prawie 30-letnich prac wybitnych architektów, urbanistów i osób zaangażowanych w dokumentację historii i kultury terenów dawnego lotniska Rakowice-Czyżyny. Mowa przede wszystkim o pracach powstałych pod kierownictwem dr inż. arch. Krzysztofa Wielgusa z Instytutu Architektury Krajobrazu Politechniki Krakowskiej. Krakowianie mieli okazję poznać koncepcje dotyczące zagospodarowania tych przestrzeni podczas cyklu spotkań z serii „Zaadoptuj Przestrzeń”, odbywających się w Centrum Kultury Norwida w roku 2018 i w styczniu 2019. Warto, aby wieloletnia praca koncepcyjna została przełożona na konkretne zapisy Uchwały Rady Miasta Krakowa wyznaczające kierunki działania dla Prezydenta Miasta i następnie była stopniowo wdrażana w życie.

Niniejszy projekt przedstawia istotne postulaty, zgłaszane przez mieszkańców Dzielnicy XIV Czyżyny w zakresie planowania przestrzennego i zieleni. Zapisanie kierunków działania w tym zakresie w formie uchwały kierunkowej Rady Miasta pozwoli na lepsze skoordynowanie działań poszczególnych jednostek miejskich oraz lepszą kontrolę społeczną i medialną nad realizacją tych działań.

Pismo do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie Akopolu – Osiedle Akademickie w Czyżynach

Na prośbę mieszkańców Osiedla Akademickiego w Krakowie podjąłem interwencję w sprawie kontrowersji związanych z działalnością Akopolu – spółki należącej w 100% do Politechniki Krakowskiej. Poniżej treść pisma, które skierowałem w tej sprawie do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

 

Szanowny Panie Ministrze,

Mieszkańcy Osiedla Akademickiego w krakowskich Czyżynach poprosili mnie o podjęcie interwencji w sprawie kontrowersyjnej działalności Akopolu – spółki należącej w stu procentach do Politechniki Krakowskiej, która zawiaduje terenem osiedla. Spółka podejmuje wiele działań sprzecznych z interesem mieszkańców naszej Dzielnicy, takich jak sprzedaż ogólnodostępnych miejsc parkingowych, wycinka drzew czy zabudowywanie terenów zielonych bez konsultacji z Mieszkańcami i Radą Dzielnicy. Władze spółki twierdzą, że Akopol jest zwykłą spółką komercyjną, działającą dla zysku, w związku z czym nie musi uwzględniać w swoich działaniach interesu społecznego. Tymczasem nie jest to prawdą, gdyż Akopol nie jest prywatnym podmiotem, ale spółką publiczną, powołaną w ściśle określonym celu przez publiczną uczelnię wyższą.

„Akopol Sp. z o.o. jest jednoosobową spółką Politechniki Krakowskiej, która posiada 100% udziałów. Uczelnia w pełni kontroluje działalność Spółki” – czytamy na stronie internetowej dewelopera. Jednak gdy spółka podejmuje działania budzące kontrowersje wśród mieszkańców, Politechnika odcina się od niej, twierdząc że nie ma wpływu na jej działalność i że spółka musi kierować się wyłącznie interesem ekonomicznym. Uderza to jednak w realizację misji do której została powołana, na co zwracają  uwagę mieszkańcy Osiedla Akademickiego w Krakowie.

Problem ten jest szerszy niż tylko ten jednostkowy przypadek i ma charakter systemowy, polegający na tworzeniu przez publiczne uczelnie wyższe spółek celowych, które gospodarują na mieniu należącym wcześniej do Uczelni i robią to w sposób, który jest sprzeczny z interesem społecznym. Stąd też moja prośba o podjęcie interwencji na szczeblu ministerialnym, gdyż wszelkie próby mediacji na niższych poziomach okazały się nieskuteczne.

Spółka „Akopol” została powołana przez Politechnikę m. in. w celu zbudowania Osiedla Akademickiego w krakowskich Czyżynach. Osiedle powstało z myślą o pracownikach i doktorantach PK i innych krakowskich uczelni, przy czym z czasem mieszkania sprzedawano również osobom spoza kręgu akademickiego. „Akopol” z czasem zaczął zachowywać się jednak jak zwykły komercyjny deweloper i podejmował liczne decyzje, które być może z punktu widzenia finansów Spółki czy samej Politechniki były uzasadnione, ale zdaniem Mieszkańców przeczą celowi, do którego Spółka została powołana. Nie jest bowiem rolą i misją uczelni wyższej finansowanej przez wszystkich podatników powoływanie spółek zajmujących się działalnością deweloperską na zwykłych zasadach komercyjnych. Taką działalność powinny prowadzić prywatne podmioty, a nie spółki celowe powoływane przez wyższe uczelnie. Skoro jednak Politechnika Krakowska posiada swojego w 100% kontrolowanego przez nią dewelopera, należy się zastanowić, jaką rolę powinna ta spółka pełnić. Przede wszystkim – co zrobić w sytuacji, gdy Spółka podejmuje działania wbrew mieszkańcom osiedla, względem których zgodnie z założeniami powinna pełnić służebną rolę.

Obecne wątpliwości dotyczą m. in. kontrowersyjnego pomysłu sprzedaży przez Akopol miejsc postojowych i chodników, co do których istnieją wątpliwości odnośnie ich stanu prawnego. Mieszkańcy mają też wiele zastrzeżeń do planów Spółki odnośnie niekontrolowanej zabudowy jednych z ostatnich terenów zielonych w tej okolicy. Mieszkańcy proszą o to, by decyzje w tych sprawach podejmował nie Akopol, ale władze Politechniki Krakowskiej jako stuprocentowy właściciel Spółki. Są oni oburzeni faktem, że Politechnika przyznaje się do „Akopolu” wtedy, kiedy ma w tym interes, a gdy pojawiają się kontrowersje, w oficjalnym stanowisku Uczelni pojawiają się informacje, że Akopol jest zwykłą spółką komercyjną w działalność której nie wolno Rektorowi i prorektorom ingerować.

Powyższy przykład nie jest odosobniony i dotyczy też wielu innych uczelni wyższych w Polsce, dlatego uprzejmie proszę Pana Ministra o pochylenie się nad tematem dotyczącym regulacji na linii uczelnia wyższa – spółki celowe.

Kolejną kwestią, którą chcę poruszyć i która wiąże się z tym tematem jest sprawa zagospodarowania terenów zielonych w Czyżynach w sąsiedztwie pasa startowego dawnego lotniska oraz kampusu Wydziału Mechanicznego PK. Mieszkańcy apelują o utworzenie na tych terenach największego w Krakowie parku – jest to jedyne miejsce w mocno zabetonowanym Krakowie, gdzie taki duży park jeszcze można utworzyć. Aktualnie trwa zbiór podpisów pod obywatelskim projektem Uchwały Sejmiku Województwa Małopolskiego w sprawie ochrony terenów dawnego lotniska w Czyżynach przed dalszą zabudową i utworzeniem Lotniczego Parku Centralnego. Miałby on objąć tereny należące do instytucji publicznych: Województwa Małopolskiego, Miasta Kraków, Politechniki Krakowskiej i AWF. Projekt uchwały zakłada podjęcie przez Marszałka rozmów m. in. z władzami Politechniki Krakowskiej na temat współpracy przy tworzeniu parku oraz ochrony tych terenów przed niekontrolowaną zabudową. Temat wykracza jednak poza bieżące kompetencje władz uczelni i wymaga zaangażowania Ministerstwa, np. w kwestii pomocy finansowej rządu w utworzeniu parku na terenach należących do Uczelni czy też dokonania odpowiedniej wymiany gruntów.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o interwencję i zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

  1. Czy Mieszkańcy krakowskich Czyżyn mogą liczyć na wsparcie Pana Ministra (oczywiście niekoniecznie bezpośrednie, ale na poziomie interwencji i pomocy ze strony urzędników Ministerstwa) dla mieszkańców Osiedla Akademickiego PK w krakowskich Czyżynach, którzy czują się oszukani i poszkodowani i liczą na taką pomoc?
  2. Na jakie działania w tej sprawie ze strony Ministerstwa mieszkańcy mogą liczyć? Czy jest szansa np. na mediację?
  3. Czy Ministerstwo dostrzega problem związany z rozmyciem odpowiedzialności między służbą publiczną a działalnością komercyjną w przypadku, gdy uczelnia wyższa powołuje spółki z intencją realizacji jakiegoś celu społecznego, a następnie te spółki zaczynają żyć własnym komercyjnym życiem w oderwaniu od celów publicznych, do których zostały stworzone? Jakie mechanizmy należy stworzyć, by zapobiegać tego typu sytuacjom?
  4. Czy możemy liczyć na wsparcie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego jeśli chodzi o zaangażowanie resortu w tworzenie Lotniczego Parku Centralnego z udziałem gruntów miejskich, wojewódzkich oraz należących do Skarbu Państwa i uczelni wyższych?

Z poważaniem,

Jakub Łoginow

Radny Dzielnicy XIV Czyżyny Miasta Krakowa

Alternatywny Park Lotników XXL. Co straciliśmy i jak to naprawić

Będzie subiektywnie i nostalgicznie, ale konkretnie. Park Lotników, zwany też Parkiem AWF-u, to miejsce, które wielu z nas zna od dziecka. To tam po szkole jeździliśmy na rowerze i biegaliśmy, to tutaj spędziliśmy dzieciństwo, a później z zaciśniętymi zębami obserwowaliśmy, jak władze miasta okrajają nasze ukochane tereny zielone. Czy dało się inaczej? Oczywiście. Spójrzmy, jak mógłby dziś wyglądać Park Lotników XXL, gdyby obecnych aktywistów miejskich z naszą obecną wiedzą i siłą przebicia przenieść do 1996 roku i dać nam możliwość lepszego zaplanowania tej przestrzeni.

Czytaj dalej Alternatywny Park Lotników XXL. Co straciliśmy i jak to naprawić

Obywatelski projekt uchwały Sejmiku

Obywatelski projekt uchwały Sejmiku Województwa Małopolskiego

W sprawie utworzenia Wojewódzkiego Parku Regionalnego w Czyżynach oraz powiększenia i rewitalizacji parku przy Muzeum Lotnictwa i dawnym pasie startowym

Autor projektu:  Jakub Łoginow

Na podstawie Art. 89a Ustawy z dnia 5 czerwca 1998 o samorządzie województwa, Dz. U. 1998 Nr 91 poz. 576 z późn. zm., Sejmik Województwa Małopolskiego uchwala, co następuje.

§ 1

Ustanawia się kierunki działania dla Zarządu Województwa Małopolskiego na lata 2019 – 2028 w zakresie podjęcia prac nad wykupem terenów zielonych w krakowskich Czyżynach celem utworzenia Wojewódzkiego Parku Regionalnego i powiększenia parku przy Muzeum Lotnictwa oraz w zakresie rewitalizacji istniejących terenów zielonych w sąsiedztwie Muzeum Lotnictwa i dawnego pasa startowego.

§ 2 Obszar nowego parku

1. Obszar proponowanego parku powinien mieścić się na części terenów leżących pomiędzy ul. Stella-Sawickiego, Al. Jana Pawła II, ul. Ułanów, Akacjowej i Bora-Komorowskiego.
2. Wnosi się o podjęcie rozmów z Politechniką Krakowską i innymi właścicielami działek leżących w przedmiotowym obszarze, których celem będzie pozyskanie przez Województwo Małopolskie nowych terenów z intencją utworzenia i powiększenia ogólnodostępnych terenów zielonych.
3. Za optymalną lokalizację przyszłego Wojewódzkiego Parku Regionalnego (dalej – WPR) uznaje się tereny zielone leżące pomiędzy ul. Życzkowskiego a ul. Stella Sawickiego. Lokalizacja ta może się zmienić w przypadku fiaska rozmów w sprawie wykupu lub pozyskania w drodze zamiany wzmiankowanych gruntów.
4. Wojewódzki Park Regionalny powinien powstać na terenach nie stanowiących dotychczas terenów parkowych i jego powstanie powinno powiększyć zasób terenów zielonych w tych okolicach. W szczególności, nie może on być zlokalizowany w miejscu sąsiedniego Lotniczego Parku Kulturowego przy Muzeum Lotnictwa, który powinien zachować dotychczasową funkcję i charakter związany z historią lotnictwa.

§ 3 Wojewódzki Park Regionalny

1. Celem utworzenia WPR jest powiększenie ogólnodostępnych terenów zielonych w okolicy poprzez wykup działek i ich zagospodarowanie pod park, a także prezentacja odwiedzającym poszczególnych subregionów Województwa Małopolskiego w otoczeniu zieleni.
2. Proponuje się utworzenie następujących elementów przyszłego parku, z zastrzeżeniem, że poniższa lista może być rozszerzana i modyfikowana:
• zielona makieta Województwa Małopolskiego po której można spacerować i jeździć na rowerze, rolkach, deskorolce, hulajnodze z naniesionymi konturami województwa, najważniejszymi miastami, pasmami górskimi, lasami i rzekami oraz alejkami w miejscach odpowiadających głównym drogom,
• tablice informacyjne i elementy małej architektury popularyzujące poszczególne subregiony, ich atrakcje, historię i tożsamość regionalną,
• pawilon regionalny z kawiarnią i miejscem służącym prezentacji poszczególnych subregionów,
• punkt widokowy umożliwiający obserwację zielonej makiety województwa, jako samodzielny obiekt lub element pawilonu regionalnego,
• zachowane istniejące tereny zieleni i zadrzewień oraz nowe tereny zieleni parkowej, z możliwością prezentacji form przyrodniczych typowych dla poszczególnych subregionów (np. mini ogród botaniczny),
• alejki spacerowe, trasy rowerowe i rolkarskie, place zabaw, obiekty sportowo-rekreacyjne.
3. Projektując przyszły pawilon regionalny należy zadbać o to, aby w maksymalnym stopniu i jeśli to możliwie – nieodpłatnie lub po kosztach służył on lokalnym społecznościom z całej Małopolski, np. samorządowcom, klubom lokalnym, zespołom ludowym czy grupom nieformalnym potrzebującym miejsca na zorganizowanie wystawy, oficjalnego spotkania, konferencji czy zaplecza biurowego na czas pobytu w stolicy województwa.
4. Pawilon regionalny i inne obiekty budowlane nie powinny zajmować więcej, niż 20% powierzchni Wojewódzkiego Parku Regionalnego.
5. Wojewódzki Park Regionalny powinien stanowić atrakcyjne z punktu widzenia mieszkańca i turysty dopełnienie sąsiednich terenów zielonych i obiektów turystycznych, takich jak Muzeum Lotnictwa i projektowane Małopolskie Centrum Nauki. Projektując WPR należy dążyć do tego, aby turysta lub mieszkaniec odwiedzający te okolice odwiedził również park i aby ta wizyta zachęciła go do odwiedzin innych niż Kraków subregionów Małopolski.

§ 4. Rewitalizacja parku przy Muzeum Lotnictwa i terenów wokół pasa startowego

Wnosi się o podjęcie począwszy od 2020 roku działań służących rewitalizacji parku przy Muzeum Lotnictwa zgodnie z oczekiwaniami zgłaszanymi przez mieszkańców i coroczne przeznaczanie na ten cel odpowiednich środków w budżecie województwa, a w szczególności:
1. Nowe ławki i kosze na śmieci.
2. Naprawa nie działającego oświetlenia i nowe oświetlenie parku.
3. Budowa placu zabaw.
4. Utworzenie wybiegu dla psów.
5. Budowa siłowni zewnętrznej i innych małych obiektów sportowych.
6. Powiększenie górki saneczkowej.
7. Połączenie asfaltowej pętli rolkarskiej w parku z ul. Markowskiego, Seniorów Lotnictwa i ul. Bora-Komorowskiego alejkami umożliwiającymi komfortowy przejazd na rolkach i innych urządzeniach na małych kółkach.
8. Posadzenie większej ilości drzew i krzewów oraz urozmaicenie zieleni parkowej.
9. Wymiana popękanych płyt betonowych na nowy beton umożliwiający jazdę z wózkiem lub na rolkach. Za wzór powinna posłużyć nawierzchnia fragmentu ul. Gnysia przy wejściu do Muzeum Lotnictwa.

§ 5. Wnosi się o uwzględnienie oczekiwań mieszkańców os. Akademickiego i Skarżyńskiego w Krakowie podczas projektowania drogi dojazdowej do Małopolskiego Centrum Nauki. W szczególności, droga nie powinna uszczuplać terenów zielonych i rozcinać tras spacerowych pomiędzy osiedlem Akademickim a pasem startowym. W przypadku braku możliwości poprowadzenia drogi od strony ul. Bora-Komorowskiego, należy drogę dojazdową poprowadzić częściowo w tunelu i w maksymalnym stopniu schować układ drogowy i parkingi pod ziemię, aby zachować zielony i rekreacyjny charakter tych okolic.

§ 6. Spójność terenów zielonych objętych uchwałą oraz sąsiednich

1. Tereny zielone w krakowskich Czyżynach należące do Województwa Małopolskiego lub zarządzane przez jednostki podległe Marszałkowi Województwa powinny stanowić spójną całość. W szczególności, w skład parku wojewódzkiego powinny wschodzić: obecny park przy Muzeum Lotnictwa, pas startowy wraz z otuliną, Wojewódzki Park Regionalny oraz park przy Małopolskim Centrum Nauki.
2. Należy dążyć do tego, aby docelowa powierzchnia terenów zielonych o których mowa w ust. 1 stanowiła przynajmniej 100 hektarów.
3. Inspiracją dla działań związanych z wykupem gruntów, tworzeniem nowych terenów parkowych i rewitalizacji istniejących powinno być utworzenie atrakcyjnego terenu nawiązującego powierzchnią i funkcją do Parku Śląskiego w Chorzowie – rozległego parku skupiającego wiele atrakcji turystycznych oraz obiektów rozrywki, kultury, sportu oraz nauki rozmieszczonych pośród zieleni.
4. Województwo Małopolskie będzie popierać inicjatywy i postulaty podejmowane przez lokalny samorząd, w tym Miasto Kraków i jego jednostki pomocnicze (Rady Dzielnic), służące utworzeniu bezkolizyjnych połączeń pieszo-rowerowych pomiędzy terenami zielonymi należącymi do województwa oraz do miasta. W szczególności mowa o propozycjach stosowania zasady „piesi górą, samochody dołem” podejmowanych w uchwałach miejscowego samorządu.
5. Tereny zielone o których mowa w niniejszej uchwale powinny zostać scalone również poprzez kilkukilometrową pętlę pieszo-rowerowo-rolkarską łączącą wszystkie te tereny i powiązaną ze światem zewnętrznym.

§ 6. Współpraca z lokalnymi społecznościami

1. Uznaje się za zasadne, aby radni miejscy i dzielnicowi oraz lokalni społecznicy i przedstawiciele mieszkańców zainteresowani tematem niniejszej uchwały, a zwłaszcza zaangażowani w jej powstanie, mieli zapewnioną możliwość udziału w pracach komisji, zespołów problemowych oraz sesji Sejmiku wraz z możliwością zabierania głosu i przedstawiania swojego stanowiska, opinii, pomysłów i koncepcji.
2. Zasady udziału wyżej wymienionych osób w pracach samorządu wojewódzkiego muszą być zgodne z obowiązującymi przepisami.

§ 7. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

§ 8. Wykonanie Uchwały powierza się Zarządowi Województwa Małopolskiego.

§ 9. 1. Marszałek Województwa Małopolskiego przedstawi sprawozdanie z realizacji niniejszej uchwały w terminie 3 miesięcy od jej przyjęcia, a następnie co każde kolejne pół roku aż do końca roku 2028.
2. Sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1. zostanie przedstawione Sejmikowi Województwa Małopolskiego oraz projektodawcy, a także umieszczone w Biuletynie Informacji Publicznej Województwa Małopolskiego.
3. Z uwagi na fakt, iż niniejsza uchwała powstała jako projekt obywatelski, uznaje się za zasadne aby podczas prezentacji sprawozdań na komisjach i sesjach Sejmiku umożliwić zabieranie głosu w tej sprawie przedstawicielom strony społecznej, w tym projektodawcy.
4. Uznaje się za zasadne, aby sprawozdania z realizacji niniejszej uchwały przesyłać również do wiadomości lokalnym samorządom, w tym również jednostkom pomocniczym (dzielnicom) Miasta Krakowa.

Park przy Muzeum Lotnictwa i pas startowy. Program do Rady Dzielnicy Czyżyny – JAKUB ŁOGINOW

Ogromne niezabudowane przestrzenie, po których można było spacerować godzinami. Dzika przyroda, w której NAPRAWDĘ można się było zatracić, czego nie można powiedzieć o obecnych parkach kieszonkowych. Niezwykłe miejsce pośrodku miasta, w którym można było spotkać zające i bażanty, olbrzymia zielona przestrzeń, dająca poczucie wolności od zgiełku miasta. Tak właśnie zapamiętałem tereny przy Muzeum Lotnictwa i dawnym pasie startowym z lat 90-tych, zanim jeszcze rozpoczęło się ich „porządkowanie” i okrajanie.

Czytaj dalej Park przy Muzeum Lotnictwa i pas startowy. Program do Rady Dzielnicy Czyżyny – JAKUB ŁOGINOW