PETYCJA w sprawie osiedli peryferyjnych i Małopolskiego Kombinatu Nauki

Petycja w sprawie budowy Małopolskiego Centrum Nauki i Techniki na terenach „Nowej Huty Przyszłości” wraz z infrastrukturą dla Mieszkańców – kolej miejska, tramwaj, park, chodniki, kanalizacja  –  PROJEKT




 

Marszałek Województwa Małopolskiego

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Ministerstwo Infrastruktury

Szanowni Państwo,

Od dłuższego czasu coraz bardziej aktualne staje się pytanie o przyszłość terenów pohutniczych w związku z wygaszaniem wielkiego pieca i stopniowym ograniczaniem działalności hutniczej. Już teraz ogromne połacie Kombinatu stoją opustoszałe i niewykorzystane, a równocześnie pozostaje z nami problem pohutniczych nieużytków w rejonie Mogiły, Kujaw, Pleszowa, Branic, Ruszczy i Chałupek, które w wielu przypadkach sprawiają przygnębiające wrażenie, a nierzadko wymagają rekultywacji.

Kilkadziesiąt lat życia w cieniu Kombinatu spowodowało, że tereny okolicznych osiedli były zapomniane i pomijane przez władze Krakowa, które niechętnie inwestowały tu w budowę tak brakujących chodników, kanalizacji, placów zabaw czy urządzonych parków. Kombinat co prawda dawał pracę, ale równocześnie ograniczał rozwój tych terenów i był przeszkodą dla działalności rolniczej, a także stygmatyzował okoliczne tereny w oczach władz miasta, urzędników i wielu Krakowian. Sąsiedztwo Kombinatu sprawiało, że nie chciano inwestować w podstawowe udogodnienia cywilizacyjne dla Mieszkańców Pleszowa, Branic, Ruszczy, Kujaw, Wadowa, Łuczanowic, Kościelnik, Węgrzynowic czy Chałupek, takich jak chodniki czy kanalizacja, a zamiast tego lokowano w tym obszarze takie obiekty, których nie chciano budować bliżej centrum miasta – np. spalarnię odpadów, oczyszczalnię ścieków, głośny tor samochodowy. Obecnie czy tego chcemy czy nie, huta powoli kończy swoją działalność. Przemysł ciężki pozostanie tu w bardzo ograniczonym zakresie. Najgorsze co nas wszystkich mogłoby w tej sytuacji spotkać – to porzucenie tych terenów, opuszczone hale, osadniki i hałdy obsadzane lasami z zakazem wstępu, bez pomysłu na rekultywację i rozwój.

Osiedla położone za Kombinatem potrzebują w tej sytuacji światowej klasy obiektu, który stanie się rekompensatą za dziesięciolecia zaniedbań i upokorzeń – a nie kolejnych hal magazynowych, niczym pobliskie Brzegi czy Kokotów. Potrzebujemy obiektu przyciągającego Krakowian z całego miasta i turystów z całej Europy, który zmieni charakter okolicy i sprawi, że w końcu powstaną tu chodniki, ścieżki rowerowe, kanalizacja, parki miejskie i place zabaw – zachowując równocześnie tereny rolnicze. Potrzebujemy obiektu, który wygeneruje odpowiedni ruch dla tak wyczekiwanej przez Mieszkańców kolei miejskiej i aglomeracyjnej, wraz z budową nowych przystanków SKA Kraków Węgrzynowice (Nowa Huta Północ), Kraków Kościelniki, Kraków Wyciąże i Kraków Przylasek Rusiecki. Takim obiektem niewątpliwie będzie Małopolskie Centrum Nauki i Techniki, które powinno powstać właśnie tutaj, a nie na terenach zielonych zabytkowych Błoń Czyżyńskich.

Cały projekt nazwany już przez Mieszkańców „Małopolskim Kombinatem Nauki” nawiązywałby do kompleksu DOV w Ostrawie – Witkowicach i zostałby zrealizowany przez już działającą spółkę „Kraków Nowa Huta Przyszłości”. Apelujemy zatem o odstąpienie od niechcianej przez Mieszkańców idei kontrowersyjnego „covideonu” w Czyżynach i przystąpienie do utworzenia „Małopolskiego Kombinatu Nauki” składającego się z następujących elementów:

  1. Małopolskie Centrum Nauki na działce w Branicach, Ruszczy lub Pleszowie, będącej w posiadaniu Spółki NHP.
  2. Małopolskie Centru Techniki na wzór Ostrawy na terenie Kombinatu, w opuszczonych halach, wraz z trasą turystyczną, obiektami sportowymi, kulturalnymi (np. hale koncertowe, sale teatralne, kino), gastronomicznymi.
  3. Nowy duży park miejski na zrekultywowanych terenach, wraz z wieżą widokową. Teren parku powinien płynnie, w naturalny sposób przechodzić w tereny rolnicze, stanowiące jego naturalne przedłużenie. Działalność rolnicza w tej okolicy powinna być zachowana, a Mieszkańcy żyjący z rolnictwa – wspierani przez władze publiczne (np. dotacje dla osób utrzymujących zadrzewienia śródpolne i przydrożne, dla retencji wody, dla utrzymania i remontu dróg śródpolnych i in.).
  4. Tereny rekreacyjne Przylasku Rusieckiego.
  5. Zachowanie, objęcie opieką konserwatorską i popularyzacja miejscowych zabytków – dwory, kościoły, kapliczki, towarzyszące im parki i ogrody przypałacowe, Kopiec Wandy, Kopiec Lutrów w Łuczanowicach, stare drzewa. Być może zlokalizowanie tu skansenu architektury drewnianej. Okoliczne osiedla mają mało wielowiekową historię, która zasługuje na zachowanie dla przyszłych pokoleń i poświęcenie jej stałej wystawy w ramach Małopolskiego Centrum Nauki (tego prawdziwego – a nie niechcianego „covideonu”).

Powyższy kompleks powinien stać się impulsem dla dawno potrzebnego stworzenia w tych okolicach brakującej infrastruktury, której się raczej nie doczekamy, jeżeli Małopolskie Centrum Nauki powstanie gdzieś indziej. Oprócz chodników, kanalizacji i światłowodu, apelujemy o zapewnienie obsługi komunikacyjnej całego kompleksu w następujący sposób:

  1. Jak najszybsza reaktywacja przystanku kolejowego Kraków Nowa Huta Północ – wraz ze zmianą nazwy na „Kraków Węgrzynowice”.
  2. Budowa przystanków kolejowych: Kraków Kościelniki, Kraków Wyciąże, Kraków Przylasek Rusiecki, a także w dalszej odległości: Kraków Kocmyrzowska, Kraków Zesławice (ul. Morcinka) i dworca dalekobieżnego wraz z peronami SKA Kraków Północ na os. Piastów. Niezależnie od tego – również linia kolejowa do Łęgu wraz z możliwym przedłużeniem do Placu Centralnego połączeniem z Dużą Obwodnicą (częściowo w tunelu, odcinek Łęg – Duża Obwodnica w dalszej przyszłości).
  3. Przedłużenie linii tramwajowej z Pleszowa do któregoś z przystanków kolejowych – Kraków Nowa Huta lub Kraków Kościelniki wraz ze stworzeniem parkingu park and ride i węzła przesiadkowego: samochód – kolej – tramwaj – autobus. Linia tramwajowa powinna być poprowadzona w ten sposób, by zapewnić dojazd do Małopolskiego Centrum Nauki oraz Małopolskiego Centrum Techniki. Małopolskie Centrum Nauki i Techniki powinno być doskonale skomunikowane transportem szynowym, podobnie jak to ma miejsce w Ostrawie. Należy nadmienić, że w każdym normalnym europejskim mieście nowe linie tramwajowe buduje się właśnie na „zielonej łące”, wyprzedzając powstanie zabudowy, bo jest to po prostu tańsze i łatwiejsze. Kraków również powinien w końcu zacząć postępować pod tym względem jak miasta niemieckie czy austriackie.

Równocześnie apelujemy do władz Województwa Małopolskiego, do Ministerstwa Kultury oraz służb konserwatorskich o podjęcie działań, które uchronią od dewastacji i zabudowy położone kilka kilometrów dalej zabytkowe Błonia Czyżyńskie – historyczne pole wzlotów Lotniska Rakowice-Czyżyny. Tereny Błoń Czyżyńskich powinny zostać objęte wpisem do rejestru zabytków i przekazane w zarząd Muzeum Lotnictwa Polskiego, które również jest ważnym elementem całej tej układanki. Błonia Czyżyńskie wraz z warszawskim Polem Mokotowskim zasługują na nadanie im Znaku Europejskiego Dziedzictwa, o co apelujemy do Ministerstwa Kultury. Natomiast Kraków i Nowa Huta powinny mieć kilka lokalnych centrów stanowiących atrakcję turystyczną, rozmieszczonych równomiernie. Patrząc od zachodu na wschód są to kolejno:

  1. Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy wraz z otuliną (ZOO, Las Wolski, Tyniec, Zakrzówek, Kopiec Kościuszki, Błonia),
  2. Stare Miasto wraz z Kazimierzem, Wesołą i Starym Podgórzem.
  3. „Międzymiasto” czyli rozległy Lotniczy Park Kulturowy – zachowane przed zabudową tereny zielone Lotniska Rakowice-Czyżyny w pakiecie z Muzeum Lotnictwa, Parkiem Lotników, Ogrodem Doświadczeń i Tauron Areną.
  4. Stara Nowa Huta wraz z Łąkami Nowohuckimi i dworem w Krzesławicach.
  5. Małopolski Kombinat Nauki, opisany w naszej petycji, wraz z zabytkowymi dworami, kościołami, kapliczkami, być może wraz ze skansenem architektury drewnianej w sąsiedztwie.
  6. Niepołomice wraz z Puszczą Niepołomicką i trasami rekreacyjnymi nad Wisłą po stronie niepołomickiej i krakowskiej jako naturalne przedłużenie opisanego powyżej pasma.

Kraków zasługuje na właśnie takie, szerokie i kompleksowe spojrzenie oraz znaczne dowartościowanie terenów położonych pomiędzy Kopcem Wandy a Niepołomicami i Pobiednikiem. Jest to ważne również w kontekście odciążenia Starego Miasta od nadmiernej koncentracji ruchu turystycznego, przedstawienia Krakowa w o wiele szerszej perspektywie, unikając przy tym krótkowzroczności i niszczenia zabytków pod pretekstem popularyzacji nauki, jak to obecnie ma miejsce w Czyżynach.




Petycję można podpisać tutaj:

https://www.petycjeonline.com/kombinatnauki

Czytaj też:

Małopolski Kombinat Nauki. Zobaczcie, jak świetnie Ostrawa zagospodarowała tereny pohutnicze

Małopolski Kombinat Nauki. Zobaczcie, jak świetnie Ostrawa zagospodarowała tereny pohutnicze

To już raczej nieuchronne. Po kilkudziesięciu latach produkcji, działalność hutnicza na terenie nowohuckiego Kombinatu jest sukcesywnie wygaszana. Możemy i powinniśmy ten proces spowalniać, by jednak utrzymać produkcję, ale procesów gospodarczych nie oszukamy, ekonomii nie zmienimy. Wielki piec raczej pozostanie wygaszony na stałe, z ogromnego terenu Kombinatu dotychczasowa działalność hutnicza pozostanie może na 20 procentach obszaru. Już teraz powinniśmy podjąć działania nad sensownym zagospodarowaniem pozostałych terenów, tak by zapewnić miejsca pracy, dać tym obszarom nowe narzędzia do rozwoju, zachować dla potomnych cenne przemysłowe dziedzictwo, wreszcie – zmienić charakter okolicy na bardziej przyjazny do życia dla mieszkańców Pleszowa, Branic, Chałupek, Ruszczy, Wadowa, Łuczanowic czy Krzesławic. To mieszkańcy osiedli otaczających Kombinat powinni być w tym procesie najważniejsi. Dlatego zanim napisałem ten tekst, zapytałem ich o zdanie w internetowej ankiecie, którą można znaleźć pod tym linkiem.

Czytaj dalej Małopolski Kombinat Nauki. Zobaczcie, jak świetnie Ostrawa zagospodarowała tereny pohutnicze