PETYCJA w sprawie osiedli peryferyjnych i Małopolskiego Kombinatu Nauki

Petycja w sprawie budowy Małopolskiego Centrum Nauki i Techniki na terenach „Nowej Huty Przyszłości” wraz z infrastrukturą dla Mieszkańców – kolej miejska, tramwaj, park, chodniki, kanalizacja  –  PROJEKT




 

Marszałek Województwa Małopolskiego

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Ministerstwo Infrastruktury

Szanowni Państwo,

Od dłuższego czasu coraz bardziej aktualne staje się pytanie o przyszłość terenów pohutniczych w związku z wygaszaniem wielkiego pieca i stopniowym ograniczaniem działalności hutniczej. Już teraz ogromne połacie Kombinatu stoją opustoszałe i niewykorzystane, a równocześnie pozostaje z nami problem pohutniczych nieużytków w rejonie Mogiły, Kujaw, Pleszowa, Branic, Ruszczy i Chałupek, które w wielu przypadkach sprawiają przygnębiające wrażenie, a nierzadko wymagają rekultywacji.

Kilkadziesiąt lat życia w cieniu Kombinatu spowodowało, że tereny okolicznych osiedli były zapomniane i pomijane przez władze Krakowa, które niechętnie inwestowały tu w budowę tak brakujących chodników, kanalizacji, placów zabaw czy urządzonych parków. Kombinat co prawda dawał pracę, ale równocześnie ograniczał rozwój tych terenów i był przeszkodą dla działalności rolniczej, a także stygmatyzował okoliczne tereny w oczach władz miasta, urzędników i wielu Krakowian. Sąsiedztwo Kombinatu sprawiało, że nie chciano inwestować w podstawowe udogodnienia cywilizacyjne dla Mieszkańców Pleszowa, Branic, Ruszczy, Kujaw, Wadowa, Łuczanowic, Kościelnik, Węgrzynowic czy Chałupek, takich jak chodniki czy kanalizacja, a zamiast tego lokowano w tym obszarze takie obiekty, których nie chciano budować bliżej centrum miasta – np. spalarnię odpadów, oczyszczalnię ścieków, głośny tor samochodowy. Obecnie czy tego chcemy czy nie, huta powoli kończy swoją działalność. Przemysł ciężki pozostanie tu w bardzo ograniczonym zakresie. Najgorsze co nas wszystkich mogłoby w tej sytuacji spotkać – to porzucenie tych terenów, opuszczone hale, osadniki i hałdy obsadzane lasami z zakazem wstępu, bez pomysłu na rekultywację i rozwój.

Osiedla położone za Kombinatem potrzebują w tej sytuacji światowej klasy obiektu, który stanie się rekompensatą za dziesięciolecia zaniedbań i upokorzeń – a nie kolejnych hal magazynowych, niczym pobliskie Brzegi czy Kokotów. Potrzebujemy obiektu przyciągającego Krakowian z całego miasta i turystów z całej Europy, który zmieni charakter okolicy i sprawi, że w końcu powstaną tu chodniki, ścieżki rowerowe, kanalizacja, parki miejskie i place zabaw – zachowując równocześnie tereny rolnicze. Potrzebujemy obiektu, który wygeneruje odpowiedni ruch dla tak wyczekiwanej przez Mieszkańców kolei miejskiej i aglomeracyjnej, wraz z budową nowych przystanków SKA Kraków Węgrzynowice (Nowa Huta Północ), Kraków Kościelniki, Kraków Wyciąże i Kraków Przylasek Rusiecki. Takim obiektem niewątpliwie będzie Małopolskie Centrum Nauki i Techniki, które powinno powstać właśnie tutaj, a nie na terenach zielonych zabytkowych Błoń Czyżyńskich.

Cały projekt nazwany już przez Mieszkańców „Małopolskim Kombinatem Nauki” nawiązywałby do kompleksu DOV w Ostrawie – Witkowicach i zostałby zrealizowany przez już działającą spółkę „Kraków Nowa Huta Przyszłości”. Apelujemy zatem o odstąpienie od niechcianej przez Mieszkańców idei kontrowersyjnego „covideonu” w Czyżynach i przystąpienie do utworzenia „Małopolskiego Kombinatu Nauki” składającego się z następujących elementów:

  1. Małopolskie Centrum Nauki na działce w Branicach, Ruszczy lub Pleszowie, będącej w posiadaniu Spółki NHP.
  2. Małopolskie Centru Techniki na wzór Ostrawy na terenie Kombinatu, w opuszczonych halach, wraz z trasą turystyczną, obiektami sportowymi, kulturalnymi (np. hale koncertowe, sale teatralne, kino), gastronomicznymi.
  3. Nowy duży park miejski na zrekultywowanych terenach, wraz z wieżą widokową. Teren parku powinien płynnie, w naturalny sposób przechodzić w tereny rolnicze, stanowiące jego naturalne przedłużenie. Działalność rolnicza w tej okolicy powinna być zachowana, a Mieszkańcy żyjący z rolnictwa – wspierani przez władze publiczne (np. dotacje dla osób utrzymujących zadrzewienia śródpolne i przydrożne, dla retencji wody, dla utrzymania i remontu dróg śródpolnych i in.).
  4. Tereny rekreacyjne Przylasku Rusieckiego.
  5. Zachowanie, objęcie opieką konserwatorską i popularyzacja miejscowych zabytków – dwory, kościoły, kapliczki, towarzyszące im parki i ogrody przypałacowe, Kopiec Wandy, Kopiec Lutrów w Łuczanowicach, stare drzewa. Być może zlokalizowanie tu skansenu architektury drewnianej. Okoliczne osiedla mają mało wielowiekową historię, która zasługuje na zachowanie dla przyszłych pokoleń i poświęcenie jej stałej wystawy w ramach Małopolskiego Centrum Nauki (tego prawdziwego – a nie niechcianego „covideonu”).

Powyższy kompleks powinien stać się impulsem dla dawno potrzebnego stworzenia w tych okolicach brakującej infrastruktury, której się raczej nie doczekamy, jeżeli Małopolskie Centrum Nauki powstanie gdzieś indziej. Oprócz chodników, kanalizacji i światłowodu, apelujemy o zapewnienie obsługi komunikacyjnej całego kompleksu w następujący sposób:

  1. Jak najszybsza reaktywacja przystanku kolejowego Kraków Nowa Huta Północ – wraz ze zmianą nazwy na „Kraków Węgrzynowice”.
  2. Budowa przystanków kolejowych: Kraków Kościelniki, Kraków Wyciąże, Kraków Przylasek Rusiecki, a także w dalszej odległości: Kraków Kocmyrzowska, Kraków Zesławice (ul. Morcinka) i dworca dalekobieżnego wraz z peronami SKA Kraków Północ na os. Piastów. Niezależnie od tego – również linia kolejowa do Łęgu wraz z możliwym przedłużeniem do Placu Centralnego połączeniem z Dużą Obwodnicą (częściowo w tunelu, odcinek Łęg – Duża Obwodnica w dalszej przyszłości).
  3. Przedłużenie linii tramwajowej z Pleszowa do któregoś z przystanków kolejowych – Kraków Nowa Huta lub Kraków Kościelniki wraz ze stworzeniem parkingu park and ride i węzła przesiadkowego: samochód – kolej – tramwaj – autobus. Linia tramwajowa powinna być poprowadzona w ten sposób, by zapewnić dojazd do Małopolskiego Centrum Nauki oraz Małopolskiego Centrum Techniki. Małopolskie Centrum Nauki i Techniki powinno być doskonale skomunikowane transportem szynowym, podobnie jak to ma miejsce w Ostrawie. Należy nadmienić, że w każdym normalnym europejskim mieście nowe linie tramwajowe buduje się właśnie na „zielonej łące”, wyprzedzając powstanie zabudowy, bo jest to po prostu tańsze i łatwiejsze. Kraków również powinien w końcu zacząć postępować pod tym względem jak miasta niemieckie czy austriackie.

Równocześnie apelujemy do władz Województwa Małopolskiego, do Ministerstwa Kultury oraz służb konserwatorskich o podjęcie działań, które uchronią od dewastacji i zabudowy położone kilka kilometrów dalej zabytkowe Błonia Czyżyńskie – historyczne pole wzlotów Lotniska Rakowice-Czyżyny. Tereny Błoń Czyżyńskich powinny zostać objęte wpisem do rejestru zabytków i przekazane w zarząd Muzeum Lotnictwa Polskiego, które również jest ważnym elementem całej tej układanki. Błonia Czyżyńskie wraz z warszawskim Polem Mokotowskim zasługują na nadanie im Znaku Europejskiego Dziedzictwa, o co apelujemy do Ministerstwa Kultury. Natomiast Kraków i Nowa Huta powinny mieć kilka lokalnych centrów stanowiących atrakcję turystyczną, rozmieszczonych równomiernie. Patrząc od zachodu na wschód są to kolejno:

  1. Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy wraz z otuliną (ZOO, Las Wolski, Tyniec, Zakrzówek, Kopiec Kościuszki, Błonia),
  2. Stare Miasto wraz z Kazimierzem, Wesołą i Starym Podgórzem.
  3. „Międzymiasto” czyli rozległy Lotniczy Park Kulturowy – zachowane przed zabudową tereny zielone Lotniska Rakowice-Czyżyny w pakiecie z Muzeum Lotnictwa, Parkiem Lotników, Ogrodem Doświadczeń i Tauron Areną.
  4. Stara Nowa Huta wraz z Łąkami Nowohuckimi i dworem w Krzesławicach.
  5. Małopolski Kombinat Nauki, opisany w naszej petycji, wraz z zabytkowymi dworami, kościołami, kapliczkami, być może wraz ze skansenem architektury drewnianej w sąsiedztwie.
  6. Niepołomice wraz z Puszczą Niepołomicką i trasami rekreacyjnymi nad Wisłą po stronie niepołomickiej i krakowskiej jako naturalne przedłużenie opisanego powyżej pasma.

Kraków zasługuje na właśnie takie, szerokie i kompleksowe spojrzenie oraz znaczne dowartościowanie terenów położonych pomiędzy Kopcem Wandy a Niepołomicami i Pobiednikiem. Jest to ważne również w kontekście odciążenia Starego Miasta od nadmiernej koncentracji ruchu turystycznego, przedstawienia Krakowa w o wiele szerszej perspektywie, unikając przy tym krótkowzroczności i niszczenia zabytków pod pretekstem popularyzacji nauki, jak to obecnie ma miejsce w Czyżynach.




Petycję można podpisać tutaj:

https://www.petycjeonline.com/kombinatnauki

Czytaj też:

Małopolski Kombinat Nauki. Zobaczcie, jak świetnie Ostrawa zagospodarowała tereny pohutnicze