Projekt antysmogowej uchwały o powiększeniu Krakowa o 22 sołectwa

Projekt Uchwały
RADY MIASTA KRAKOWA

W sprawie zmiany granic Miasta Krakowa

Autor:   Jakub Łoginow

Na podstawie art. 4b ust. 1, art. 5a i art. 40 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013r. poz. 594, z późn. zm.).
Rada Miasta Krakowa uchwala, co następuje:

§ 1
Wyraża się wolę zmiany granic administracyjnych Miasta Krakowa poprzez włączenie części sąsiednich gmin do Miasta Krakowa.

§ 2
Postanawia się przeprowadzić konsultacje z mieszkańcami Miasta Krakowa i Powiatu Krakowskiego w sprawie zmiany granic poprzez włączenie do Miasta Krakowa:
1) Z gminy Zielonki – obszaru sołectw:
– Pękowice,
– osiedle Łokietka,
– Bibice,
– Węgrzce,
– Bosutów-Boleń,
– Dziekanowice,
– Batowice,
– części sołectwa Zielonki: osiedle Marszowiec wraz z okolicami.
2) Z gminy Michałowice – obszaru sołectw:
– Raciborowice,
– Kończyce,
– Prawda.
3) Z gminy Kocmyrzów – Luborzyca – obszaru sołectw:
– Zastów,
– Prusy,
– Krzysztoforzyce.
4) Z gminy Liszki – obszaru sołectw:
– Kryspinów,
– Piekary.
5) Z gminy Zabierzów – obszaru sołectw:
– Rząska,
– Szczyglice,
– Balice.
6) Z gminy Wielka Wieś – obszaru sołectw:
– Modlniczka,
– Modlnica,
– Giebułtów.

§ 3
Przeprowadzenie konsultacji powierza się Miejskiemu Centrum Dialogu. Tematem konsultacji będzie przede wszystkim wpływ zmiany granic Krakowa na następujące obszary:
1) Polepszenie jakości powietrza, poprzez wprowadzenie na obszarach przyłączanych zakazu palenia paliwami stałymi (z kilkuletnim vacatio legis) oraz objęcie ich programami obowiązującymi dotychczas na obszarze Miasta Krakowa, m. in. program dotacji do wymiany pieców, program wsparcia dla termomodernizacji indywidualnych domów, Lokalny Program Osłonowy, działalność mediatorów doradzających w sprawie wymiany paleniska, rozszerzenie miejskiej sieci ciepłowniczej na niektórych obszarach przyłączanych (m. in. Gmina Zielonki), wzmocnienie komunikacji publicznej.
2) Plany miasta wobec utworzenia na przyłączanych obszarach nowych terenów zielonych: lasy komunalne w ramach realizowanego przez Miasto Kraków Powiatowego Programu Zwiększania Lesistości, nowe parki miejskie, zielone strefy buforowe przy obwodnicy.
3) Możliwości w zakresie zmniejszenia korków na obszarze aglomeracji dzięki objęciu terenów przyłączonych taryfą miejską komunikacji publicznej i jej wzmocnienia,
4) Kondycję finansową Miasta i zmiany w budżecie,
5) Zapewnienie autonomii dla mieszkańców przyłączanych obszarów poprzez utworzenie nowych jednostek pomocniczych w granicach dotychczasowych sołectw lub połączonych sołectw (Rad Osiedli), w przypadku gdy ich mieszkańcy nie zdecydują się na połączenie tych obszarów z istniejącymi dzielnicami miasta Krakowa.

§ 4
Właściwe jednostki miejskie przygotują informacje dotyczące propozycji Miasta Krakowa w odniesieniu do rozwoju przyłączanych obszarów, niezbędne dla przeprowadzenia konsultacji, w terminie do 31 grudnia 2019.

§ 5
W celu usprawnienia realizacji niniejszej Uchwały, powołuje się Komisję Metropolitarną Rady Miasta Krakowa.
1) Komisja Metropolitarna obraduje w składzie: wybrani radni miasta Krakowa i członkowie rad dzielnic zainteresowani pracami w komisji i oddelegowani przez Radę Dzielnicy oraz wydelegowani radni, wójtowie lub burmistrzowie oraz urzędnicy sąsiedniej gminy, która wyrazi chęć udziału w tej formie dialogu.
2) Celem funkcjonowania Komisji Metropolitarnej jest omówienie najważniejszych wspólnych problemów Krakowa i sąsiednich gmin, zwłaszcza walki ze smogiem oraz wypracowanie skutecznych rozwiązań w tych sprawach.
3) Komisja Metropolitarna przeanalizuje sposoby likwidacji źródeł smogu z obszaru gmin otaczających Kraków ze szczególnym uwzględnieniem wskazanych w Uchwale obszarów i oceni, czy istnieje możliwość likwidacji tego problemu w ciągu maksymalnie 5 lat bez potrzeby ich przyłączania do Krakowa.
4) W przypadku dobrej współpracy z gminami ościennymi i wypracowania skutecznych rozwiązań w zakresie walki ze smogiem na obszarach ujętych w niniejszej Uchwale, Rada Miasta Krakowa odstąpi od zamiaru przyłączania obszarów należących do gmin, które podejmą skuteczne działania antysmogowe, chyba że przyłączenie do Krakowa będzie uzasadnione z innych względów niż walka ze smogiem.
5) W przypadku braku woli współpracy ze strony gmin ościennych, Komisja Metropolitarna może działać bez uczestnictwa radnych, wójtów/burmistrzów i urzędników z obszaru sąsiedniej gminy, której sąsiedztwa dotyczyć ma dane posiedzenie. W takim przypadku Przewodniczący lub Wiceprzewodniczący Komisji może zaprosić do udziału w posiedzeniu przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego z obszaru Miasta Krakowa oraz sąsiedniej Gminy, którzy będą uznani za pełnoprawnych reprezentantów danej gminy.
6) Pełnoprawnymi członkami Komisji Metropolitarnej mogą być także przedstawiciele Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, Powiatu Krakowskiego oraz związków gmin, których członkami są gminy otaczające Kraków.
7) Komisja Metropolitarna wypracuje optymalne i realne warianty pozbycia się smogu napływającego do Krakowa z obszaru sąsiednich gmin i zaopiniuje sposoby rozwiązania tego problemu w postaci:
– zawarcia stosownego porozumienia o współpracy między Krakowem a każdą z osobna gminą sąsiednią, z ewentualnym udziałem innych partnerów (np. powiat, województwo), które może przewidywać także pomoc finansową na skuteczne rozwiązanie problemu smogu, lub,
– pozytywnego zaopiniowania powiększenia Krakowa o obszar opisany w niniejszej uchwale, jego część lub obszar większy niż przewidziano w Uchwale.

§ 6
Uchwała wchodzi w życie w dniu jej uchwalenia.

§ 7
Wykonanie Uchwały powierza się Prezydentowi Miasta Krakowa.

UZASADNIENIE

Aglomeracja krakowska należy wraz z aglomeracją warszawską i trójmiejską do pierwszej trójki najszybciej rozrastających się zespołów miejskich w Polsce. Procesy zabudowy wolnych terenów w Krakowie wywołują dużo emocji. Miasto wyraźnie potrzebuje nowych obszarów rozwojowych zwłaszcza na zachodzie i północy, by mogło rozwijać się w sposób, przewidujący zachowanie i rozwój terenów zielonych i rekreacyjnych, przy równoczesnym zaspokajaniu potrzeb w zakresie budowy nowych mieszkań dla mieszkańców naszej aglomeracji. W związku z realizacją Powiatowego Programu Zwiększania Lesistości, miasto potrzebuje też nowych terenów, na których mogą powstać lasy ochronne. Żadna z okolicznych gmin nie planuje zwiększania lesistości na swoim terenie, ani tworzenia nowych dużych terenów zielonych. Gmina Kraków jest gotowa takie działania realizować również na obszarze wymienionych w uchwale terenów, gdyby zostały one włączone w granice miasta, zwiększając tym samym obszary zieleni w całej metropolii.
Powiększanie administracyjnych granic każdego miasta jest naturalną konsekwencją jego rozwoju. Kraków w swojej historii powiększał się wielokrotnie. Mimo pewnych obaw i wątpliwości, za każdym razem decyzja o powiększeniu Krakowa okazywała się pozytywna zarówno dla miasta, jak i mieszkańców powiększonych obszarów. Często to właśnie powiększenie granic miasta było krokiem milowym dla jego dalszego błyskawicznego rozwoju, czego przykładem jest chociażby idea „Wielkiego Krakowa”, zrealizowana przez prezydenta Juliusza Lea.

Granice administracyjne jednostek samorządu terytorialnego powinny odpowiadać określonym uwarunkowaniom społecznym i gospodarczym i zmieniać się co 20-40 lat dostosowując się do zmian, jakie niesie rzeczywistość. Obecne granice są efektem już dawno nieaktualnych uwarunkowań z minionego ustroju (schyłek PRL) oraz ówczesnych założeń, przewidujących dynamiczny rozwój kombinatu w Nowej Hucie i brak rozwoju osadnictwa typu miejskiego w kierunku północnym. W międzyczasie doszło do zmiany ustroju i odwrócenia tych tendencji – rozwój miasta w kierunku wschodnim wyhamował, natomiast krakowianie masowo osiedlają się na terenach położonych na północ i zachód od obecnych – już w dużej mierze sztucznych i nieadekwatnych do sytuacji, granic administracyjnych. Najwyższy czas dokonać w najbliższych latach korekty granic miasta, uwzględniającej zmiany, które zaszły od lat 80-tych. Korekta powinna być na tyle duża, by kolejne zmiany były potrzebne dopiero w perspektywie następnych 30-50 lat. Powiększenie Krakowa nie wyklucza powołania Metropolii Krakowskiej w oparciu o nowe rozwiązania ustawowe. Metropolia w ramach której znalazłyby się także m. in. Krzeszowice, Skała i Bochnia jest potrzebna, ale powinna powstać w oparciu o nowe, zaktualizowane granice gmin i powiatów, odpowiadające obecnym uwarunkowaniom i zapewniające lepsze zarządzanie tym obszarem.

Zmian granic warto dokonać właśnie teraz, w czasie kiedy Kraków przymierza się do powstania nowego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. To dokument, który na wiele lat wyznaczy kierunki rozwoju całej aglomeracji. Dlatego warto, by został on opracowany w odniesieniu do Krakowa w jego nowych granicach, uwzględniających realia społeczno-gospodarcze roku 2020-22 a nie lat 80-tych XX wieku, jak to ma miejsce w przypadku granic sztucznie wyznaczonych w schyłku PRL.

Jednym z najważniejszych wyzwań, przed którymi stoi obecnie Kraków, jest walka ze smogiem. Miasto zlikwidowało już większość spośród zinwentaryzowanych w 2013 roku pieców węglowych i zgodnie z planami, do 2021 roku pozostaną już tylko pojedyncze przypadki pieców węglowych, łamiących zakaz palenia węglem. Niestety, ogromny wysiłek krakowian nie przyczyni się do likwidacji smogu pochodzącego z ogrzewania nawet wówczas, gdy uda się całkowicie zlikwidować wszystkie źródła emisji na terenie miasta. Kraków jest zanieczyszczany przez emisje z rozrastających się terenów sąsiadujących z miastem, gdzie zakaz palenia węglem nie jest obecnie przewidywany. Funkcjonowanie Uchwały Antysmogowej Małopolski pokazuje, że mimo dobrego kierunku, uchwała ta jest dalece niewystarczająca i nieskuteczna.

Ościenne gminy rozpoczęły walkę ze smogiem zbyt późno. Niestety, nawet te gminy, które w dziedzinie walki z niską emisją robią maksymalnie dużo, jak Zabierzów, Wielka Wieś czy Zielonki, nie są w stanie realizować tych działań w tempie choćby zbliżonym do Krakowa. W każdej okolicznej gminie wiejskiej wciąż kopci po kilka tysięcy starych, nieekologicznych pieców, a rocznie likwidowanych jest zaledwie kilkadziesiąt, maksymalnie sto-dwieście na każdą gminę, przy czym wciąż przybywają nowe niskiej jakości piece. W tym tempie, najbardziej ambitne gminy (Zielonki, Zabierzów, Wielka Wieś) uporają się ze smogiem najwcześniej w ciągu 20 lat, a te mniej ambitne jeszcze później.
Dalsze utrzymywanie status quo spowoduje, że mimo ogromnego wysiłku krakowian związanego z likwidacją niemal wszystkich pieców węglowych i rozwoju komunikacji publicznej, pieszej i rowerowej, mieszkańcy jeszcze przez 20-30 lat będą musieli żyć w okresie jesienno-zimowym ze smogiem, przekraczającym wyraźnie dopuszczalne normy. Potrzebne są zatem nowe rozwiązania w zakresie walki ze smogiem pochodzącym z sołectw otaczających Kraków, a już na pewno konieczne jest zintensyfikowanie dyskusji na ten temat.

Jednym z najbardziej realnych sposobów na zlikwidowanie smogu z obszaru przewidzianego w niniejszej Uchwale jest włączenie tych terenów do Krakowa i objęcie ich sprawdzonymi i skutecznymi mechanizmami, takimi jak:
– perspektywa wprowadzenia zakazu palenia węglem, motywująca do wymiany pieca,
– dotacje na wymianę źródła ogrzewania,
– Lokalny Program Osłonowy,
– miejski program wsparcia dla termomodernizacji domów jednorodzinnych,
– wsparcie mediatorów,
– wsparcie dla rozwoju OZE.
Urząd Miasta Krakowa ma już sześcioletnie doświadczenie we wdrażaniu tych rozwiązań. Szacuje się, że około roku 2020 uda się zlikwidować niemal wszystkie piece węglowe na obszarze dzisiejszych granic miasta. W przypadku powiększenia Krakowa o obszar przewidziany w Uchwale lub jego część, urzędnicy odpowiedzialni za realizację działań antysmogowych będą mogli dość skutecznie zająć się likwidacją pieców na obszarach przyłączonych, czego nie są w stanie mimo najszczerszych chęci zrobić urzędnicy z okolicznych gmin. Dzięki temu w latach 2020 – 2023 można będzie zlikwidować dodatkowo nawet 13 tysięcy pieców na obszarze aglomeracji, podczas gdy gminy okoliczne w dotychczasowym tempie są w stanie zlikwidować ich maksymalnie kilkaset.

Przyjęcie niniejszej uchwały nie przesądza jednak definitywnie o zmianie granic Krakowa, a jedynie otwiera tak potrzebną i pożądaną zwłaszcza przez mieszkańców osiedla Łokietka dyskusję na ten temat. W nieco ponad sto lat po utworzeniu Wielkiego Krakowa według koncepcji Prezydenta Juliusza Leo, taka dyskusja jest potrzebna bardziej, niż kiedykolwiek wcześniej. Już sama możliwość zmiany granic powinna skłonić okoliczne gminy do przyspieszenia działań antysmogowych, o ile będzie pewność, że taka zmiana rzeczywiście jest realna. Powołanie przewidzianej w Uchwale Komisji Metropolitarnej może tylko pomóc w przyspieszeniu działań, których celem jest czyste powietrze i zrównoważony rozwój całej metropolii i jej mieszkańców. Pozwoli ona również skuteczniej rozwiązywać inne bieżące problemy, które obecnie są nierozwiązane przez wiele lat właśnie wskutek braku dialogu między Krakowem a jego sąsiadami. Zaledwie kilkusetmetrowy odcinek ważnej dla krakowian ścieżki rowerowej między torem kajakowym Kolna a Tyńcem, którego „nie da się zbudować” ze względu na fakt przynależności skrawka terenu do Gminy Liszki i braku dialogu między Krakowem a Liszkami, urósł już do rangi symbolu tej niemożności. Najwyższy czas podjąć działania, by to zmienić.

2 odpowiedzi do “Projekt antysmogowej uchwały o powiększeniu Krakowa o 22 sołectwa”

  1. Zdecydowanie popieram ! Również należy do Krakowa dołączyć okolice Fortu 45 Marszowiec wraz z okolicznymi polami o których zakaz zabudowy warto walczyć!

Pozostaw odpowiedź Joanna Anuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *